Postanowienie Sądu Najwyższego z 31 lipca 2020 r.

W związku ze skargą kasacyjną powoda A. S. od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 2 lipca 2019 r., sygn. akt I ACa (…) Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występu je istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania.

Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, nr 4, poz. 53). Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłance uregulowanej w art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została jednak spełniona. Przewidziana w art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentacje prawną, wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie.

Powinna w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49, z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75, z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, nie publ., z dnia 29 kwietnia 2015 r., II CSK 589/14, nie publ.). Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2015 r., IV CSK 189/15 nie publ. i przywołane tam orzecznictwo).

Oczywistą zasadność skargi kasacyjnej powód wywodzi z: 1) naruszenia prawa materialnego przez zaniechanie dokonania przez Sąd drugiej instancji ustaleń faktycznych stanowiących podstawę orzeczenia i w konsekwencji dokonanie błędnej wykładni art. 23 i 24 k.c. wskutek uznania, iż nie zostało naruszone dobro osobiste powoda jako jego prawo indywidualne, podczas gdy katalog dóbr osobistych zgodnie z art. 23 k.c. jest otwarty; w ocenie powoda zarzucenie nieuczciwości i nadużywania stanowiska w celu osiągnięcia własnych korzyści i przesłanie (nieuzasadnione) do miejsca pracy powoda narusza jego dobra osobiste jako męża, tj. dobre imię, godność i prywatność, w sytuacji gdy w małżeństwie istnieją wspólne wartości, zasady i sposób postępowania, które definiują wspólnotę rodziny, gwarantują jej funkcjonowanie i stanowią dobro osobiste; 2) naruszenia prawa materialnego wskutek niewłaściwego zastosowania art. 24 k.c. w zw. z art. 221 k.p.a. przez uznanie, iż czyn nie był bezprawny, a przesłanie pisma w trybie „do wiadomości” organu, w sytuacji gdy nie jest on właściwy przedmiotowo i podmiotowo, nie wyłącza bezprawności zachowania sprawcy naruszenia dóbr osobistych; według powoda KRRiT nie był organem właściwym do rozpoznania pisma w trybie skarg i wniosków; 3) naruszenia prawa procesowego, tj. art. 382 k.p.c. wskutek niedokonania przez Sąd Apelacyjny własnych ustaleń faktycznych, co spowodowało powtórzenie błędów przy ustalaniu podstawy rozstrzygnięcia, a także oczywistą zasadność skargi opiera na naruszeniu art. 386 § 4 k.p.c. przez nierozpoznanie sprawy oraz niezastosowanie reguł określonych w art. 230 k.p.c. i a rt. 231 k.p.c.

Według ustaleń faktycznych pismem z dnia 6 grudnia 2016 r. Komisja Zakładowa NSZZ „ S. ” T. S.A. zwróciła się do Prezesa zarządu T. S.A. o rozwiązanie problemu podejmowania dodatkowej pracy w ramach umów cywilnoprawnych przez kadrę kierowniczą w komórkach organizacyjnych, którymi te osoby kierują. Podkreślono, że praktyka taka prowadzi do patologii i łamania prawa, kierownicy odbierając w ten sposób pracę pozostałym pracownikom, tolerują to dyrektorzy, poprzez podpisywanie takich umów i zgodę na patologię, a kierownicy często dorabiają sobie w ten sposób do kilkunastu tysięcy złotych miesięcznie do wysokiej już pensji kierowniczej. Jako jeden z najbardziej „drastycznych przykładów patologii” podano przypadek M. S. , pełniącej funkcję kierownika Wydziału Audycji Informacyjnych, jednocześnie prowadzącą ok. 10 razy w miesiącu, odpłatnie, audycję pt.

„ T. ” na antenie T. K. Pismo to z ostało przesłane również do KRRiT. Powód jest członkiem KRRiT oraz mężem M. S. Do celów NSZZ „ S. ” należy m.in. ochrona interesów zdrowotnych, materialnych, socjalnych i kulturalnych członków związku i ich rodzin, a swoje zadania związek zawodowy realizuje poprzez udzielanie pomocy prawnej i podejmowanie interwencji w sprawach dotyczących zakresu działania związku. Powód domagał się zobowiązania Organizacji Zakładowej NSZZ „ S. ” Region M. w T. S.A. w W. - Komisji Zakładowej nr (…) T. S.A. do przeproszenia go oraz jego żony M. S. za przesłanie do KRRiT powyższego pisma.

W takim stanie rzeczy wyrok oddalający powództwo, z uwagi na to, że nie zostało naruszone jego dobro osobiste, a ponadto ze względu także i na to, że wskazane w tym piśmie okoliczności faktyczne dotyczące żony powoda w kwestii zlecania sobie przez kierowników wydziałów odpłatnie (dodatkowe wynagrodzenie oprócz pensji wynikającej z zatrudnienia na stanowisku kierowniczym) prowadzenie audycji telewizyjnych odpowiadały faktom, nie jawi się jako oczywiście nieprawidłowy w znaczeniu przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Telewizja publiczna jest finansowana również ze środków pochodzących z wpłat abonamentowych, a zatem nie tylko KRRiT, powinna być informowana o tego rodzaju praktykach w T. , która z racji charakteru i pełnionej funkcji powinna stanowić swoiste dobro wspólne, a nie tylko pracowników tej instytucji, w tym zrzeszonych w związkach zawodowych.

Fakt, że prezes zarządu T. wyraził zgodę na prowadzenie przez żonę powoda na antenie T .K. dwóch programów publicystycznych, nie niweczy wątpliwości i kontrowersyjności w odniesieniu do praktyk i zwyczajów w telewizji publicznej opisanych przez stronę pozwaną w piśmie, z którym powód łączy naruszenie dóbr osobistych własnych i żony. Jedną z okoliczności wyłączających bezprawność w rozumieniu art. 24 k.c. jest działanie w obronie uzasadnionego społecznie interesu (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 października 1989 r., II CR 419/89, OSP 1990, nr 11 -12, poz. 377). W tym wypadku interes publiczny jest oczywisty, skoro T. nie jest prywatną korporacją.

Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 398 9 § 2 k.p.c., a o kosztach postępowania kasacyjnego orzekł na podstawie art. 98 § 3 k.p.c. w zw. z art. 398 21 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c. Na zasądzone koszty składa się wynagrodzenie za zastępstwo procesowe ustalone według minimalnej stawki taryfowej (§ 8 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, Dz. U. poz. 1800 ze zm., w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców adwokackie, Dz. U. poz. 1668). aj