Postanowienie Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2017 r.

Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 398 4 § 2 k.p.c. może być osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania.

Wniose k o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłance uregulowanej w art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance wymienionej w art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga wykazania niewątpliwej, widocznej prima facie, bez konieczności głębszej analizy, sprzeczności orzeczenia z zasadniczymi i nie podlegającymi różnej wykładni przepisami albo jego wydania w wyniku oczywiście błędnej, widocznej bez głębszej analizy prawniczej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa.

Natomiast skarżący przedstawiając, jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie skargi kasacyjnej „ oczywiste naruszenie prawa” powinien wykazać kwalifikowany charakter tego naruszenia (por. m.in.: postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100, z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49, z dnia 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49.). Oczywistej zasadności skargi skarżący upatrywał w naruszeniu przepisów prawa procesowego, a to art. 626 8 § 2 k.p.c. i art. 365 k.p.c. oraz przepisów prawa materialnego – art. 10 ust. 1 i art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. – o księgach wieczystych i hipotece ( jedn. tekst: Dz.

U. z 2016 r., poz. 790 z późn. zm.; dalej: u.k.w.h.) Wskazywał, że wyrok stwierdzający nieważność umowy sprzedaży nieruchomości, mocą, której wpisano nabywcę, jako właściciela spełnia warunek wynikający z treści art. 31 ust. 2 u.k.w.h., niezależnie od zbycia nieruchomości na rzecz kolejnego nabywcy i dokonania na jego rzecz wpisu prawa własności w księdze wieczystej. Skonfrontowanie rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji z uzasadnieniem wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie pozwala na stwierdzenie, by skarga kasacyjna była oczywiście uzasadniona w wyżej wskazanym rozumieniu.

Skarżący odnosi tą przyczynę kasacyjną do zarzutów naruszenia prawa materialnego i procesowego ujętych w ramach podstaw skargi kasacyjnej, ale w przedstawionym uzasadnieniu wniosku brak jest takich argumentów, które wskazywałyby na rażące naruszenie prawa w ustalonym przez sąd drugiej instancji i wiążącym Sąd Najwyższy stanie faktycznym. Nie sposób przyjąć, by zaskarżone orzeczenie cechowało się oczywistą wadliwością, skoro w orzecznictwie i doktrynie utrwalony jest pogląd, iż kognicja sądu wieczystoksięgowego nie obejmuje, badania ani rozstrzygania jakichkolwiek sporów o istnienie lub nieistnienie prawa, które ma być wpisane, w tym kwestii uregulowanych w art. 5 i art. 10 u.k.w.h.

Sytuacja taka stanowiąca przeszkodę do dokonania wpisu, z uwagi na ograniczoną kognicję sądu wieczystoksięgowego, będzie miała miejsce, gdy po dokonaniu wpisu na podstawie czynności prawnej, uznanej następnie za nieważną, dokonano kolejnych wpisów, w związku z późniejszymi zdarzeniami prawnymi dotyczącymi tego samego prawa.

Inaczej rzecz ujmując wyrok sądu stwierdzający nieważność umowy, na podstawie, której ujawniono w księdze wieczystej prawo własności nieruchomości, może stanowić podstawę wpisu potrzebnego do usunięcia niezgodności między treścią księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości, jeżeli w chwili rozpoznawania wniosku o wpis (wykreślenie dotychczasowego wpisu) rzeczywisty stan prawny nieruchomości jest zgodny ze stanem wynikającym z wpisu dokonanego przed zawarciem tej umowy ( por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2005 r., III CK 285/05, M. Praw. 2015/2/90, z dnia 27 lipca 2010 r., II CSK 122/10, niepubl., z dnia 25 sierpnia 2011 r., II CSK 665/10, Monitor Prawniczy 2012, nr 11, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2011 r., IV CSK 13/11, niepubl.).

Tymczasem skarżący domaga się wpisu na swoją rzecz prawa własności w oparciu o wyrok stwierdzający nieważność umowy pożyczki i przeniesienia własności nieruchomości na rzecz R. M., w sytuacji, gdy R. M. , zbył nieruchomość, dla której prowadzona jest księga wieczysta, na rzecz uczestniczki postępowania R. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. , której nie dotyczy, mający być podstawą wpisu, wyrok Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 10 czerwca 2015 r., sygn. akt I ACa (…) (k. 59). Jednocześnie skarżący nie przedstawił prawomocnego wyroku zapadłego w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym przeciwko tej spółce, a postępowanie takie dopiero w toku postępowania wieczystoksięgowego zainicjował.

Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie a rt. 398 9 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności, które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu. aj