Postanowienie Sądu Najwyższego z 6 kwietnia 2018 r.

Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W niniejszej sprawie pozwany w skardze kasacyjnej jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania podnosił istnienie na tle tej sprawy trzech istotnych zagadnień prawnych oraz oczywistą zasadność skargi. Pierwsze ze wskazanych zagadnień, o znaczeniu rzeczywiście kluczowym dla rozstrzygnięcia tej sprawy, jest merytorycznie tożsame z uzasadnieniem oczywistej zasadności skargi. Kwestia sprowadza się to oceny tego, w jakiej chwili dochodzi do zajęcia nieruchomości, o którym mowa w art. 930 § 3 k.p.c.

Zdaniem skarżącego, chodzi o skuteczne zajęcie i względem dłużnika, i osób trzecich – tutaj uprawnionego z hipoteki, a więc art. 930 k.p.c. pełni w istocie funkcję zbliżoną do rękojmi wiary publicznej KW: ma chronić nabywcę ograniczonego prawa na nieruchomości działającego w dobrej wierze, tzn. zanim się dowiedział, o zajęciu nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym. Tymczasem Sąd II instancji, podążając zresztą za orzeczeniem Sądu Najwyższego wydanym w innej sprawie na tle tego samego stanu faktycznego, przyjął, że chodzi wyłącznie o skuteczne zajęcie nieruchomości względem dłużnika, tzn. nabywca, nawet w do brej wierze, nie jest chroniony.

Po pierwsze, ze względu na przyjętą przez Sąd II instancji w tej kwestii interpretację skarga nie jest oczywiście uzasadniona, ponieważ co najmniej jest to jeden z dopuszczalnych kierunków interpretacji – nie doszło zatem do naruszenia prawa w sposób oczywisty co do jego wykładni czy zastosowania. Po drugie, kwestia ta nie powinna budzić wątpliwości, z wykładni gramatycznej art. 930 § 3 k.p.c., gdzie mowa o „obciążeniu nieruchomości przez dłużnika po jej zajęciu”, wynika zatem, że to dokonanie czynności przez dłużnika jest nieważne, przepis ten nie stanowi zaś w ogóle o osobie trzeciej – wystarczy więc, że doszło do skutecznego zajęcia nieruchomości względem dłużnika (nie jest przy tym istotne, czy doszło do skutecznego zajęcia nieruchomości względem osoby trzeciej).

Ponadto istotna jest funkcja art. 930 § 3 k.p.c., któr y m.in. ma przeciwdziałać temu, aby dłużnik wyzbywał się nieruchomości po jej zajęciu, wymaganie zaś do uznania takiej czynności za nieważną wiedzy osoby trzeciej uniemożliwiałoby realizację tej funkcji i c hroniłoby nieuczciwego dłużnika. W reszcie osoba trzecia ma inne instrumenty ochrony, np. powództwo przewidziane w art. 841 k.p.c. lub powództwo odszkodowawcze. Konkludując, wskazana kwestia, jak uzasadniono t o szerzej w odpowiedzi na skargę kasacyjną, nie budzi wątpliwości, które mogłyby uzasadnić na jej podstawie przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Rozstrzygnięcie drugiego ze wskazanych w skardze kasacyjnej istotnych zagadnień prawnych nie ma bezpośredniego znaczenia dla rozpoznania sprawy.

Dotyczy ono tego, jakie środki prawne ma nabywca prawa rzeczowego w dobrej wierze, którego przedmiotem jest nieruchomość zajęta w stosunku do dłużnika. N a takie zagadnienie nie można jednak abstrakcyjnie odpowiedzieć, jest to raczej kwestia opinii prawnej w konkretnej sprawie. Trzecie zagadnienie prawne wskazane w skardze kasacyjnej też nie uzasadnia przyjęcia jej do rozpoznania, ponieważ dotyczy rozgraniczenia funkcji postępowania wieczystoksięgowego i procesu o uzgodnienie treści księgi wieczystej, zatem kwestii znajdujących się w domenie nauki prawa, a nie rozstrzygnięcia konkretnej sprawy sądowej i to bez bezpośredniego związku dla rozstrzygnięcia tej sprawy. W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie nie została wykazana żadna z okoliczności wskazanych w art. 398 9 § 1 k.p.c., dlatego Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skarg i do rozpoznania. aj a.ł.