Postanowienie Sądu Najwyższego z 23 września 2020 r.

Prokurator Prokuratury Okręgowej w W. M. K. do 17 września 2019 r. pełnił obowiązki służbowe na podstawie delegowania do Prokuratury Regionalnej w [ … ]. w Wydziale II do Spraw Przestępczości Finansowo – Skarbowej, gdy z dniem 18 września 2019 r. Pierwszy Zastępca Prokuratora Generalnego – Prokurator Krajowy odwołał go z delegowania. Przesłanką faktyczną dla tej decyzji było wszczęcie postępowania wyjaśniającego dotyczącego wydania bez poinformowania przełożonych przez prokuratora w dniu 6 września 2019 r. w nadzorowanym przez siebie śledztwie o sygn. RP II Ds (…) postanowienia o zwrocie podejrzanemu przedmiotu znacznej wartości wcześniej zastosowanego zabezpieczenia majątkowego, tj. pieniędzy w kwotach 160.000 zł i 176.000 euro oraz 103 kg kruszcu w postaci złota.

Postanowieniem z 25 września 2019 r., sygn. RP IV RD (…) Prokurator Regionalny w [ … ] . zawiesił prokuratora M. K. w czynnościach służbowych na okres 6 miesięcy, a postanowieniem z 17 marca 2020 r. w sprawie PK I SD (…) Sąd Dyscyplinarny przy Prokurato rze Generalnym przedłużył to zawieszenie na dalsze 6 miesięcy. Z kolei Prokurator Okręgowy w W. wnioskiem z 21 lutego 2020 r., sygn. PO V WO (…) wystąpił o obniżenie do 50% wynagrodzenia prokuratorowi M. K. na czas trwania zawieszenia prokuratora w czynnościach służbowych. Rozpoznając powyższy wniosek Sąd Dyscyplinarny przy Prokuratorze Generalnym postanowieniem z 18 maja 2020 r. – PK I SD (…), na podstawie art. 152 § 1 Prawa o prokuraturze obniżył wynagrodzenie prokuratora M. K. o 20% na czas trwania jego zawieszenia w czynnościach służbowych, a na podstawie art. 166 tej ustawy kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.

Od powyższego rozstrzygnięcia 7 czerwca 2020 r. na podstawie art. 152 § 2 Prawa o prokuraturze odwołanie złożył prokurator M. K..

W oparciu o art. 438 pkt 1 i 3 k.p.k. w zw. z art. 171 pkt 1 ustawy - Prawo o prokuraturze, zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 1. obrazę art. 152 § 1 ustawy - Prawo o prokuraturze poprzez stwierdzenie, iż zawieszenie prokuratora w czynnościach nie prowadzi do automatyzmu w obniżeniu wynagrodzenia, a następnie pomimo powyższego sformułowania wydaniu decyzji o obniżeniu wynagrodzenia o 20% na czas trwania zawieszenia prokuratora w czynnościach służbowych; 2. błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść orzeczenia polegający na odwołaniu się przy podejmowaniu decyzji o obniżeniu wynagrodzenia do nienagannego przebiegu służby, a następnie pominięciu przebiegu służby prokuratora M. K. i braku jakichkolwiek wcześniejszych w stosunku do jego osoby zarzutów i uchybień o charakterze dyscyplinarnym i służbowym, sprawności prowadzonych i nadzorowanych postępowań karnych, prowadzonej działalności naukowej i dydaktycznej, w tym szkoleń dla prokuratorów, sędziów, radców prawnych.

Kierując się ww. zarzutami wniósł o uwzględnienie odwołania i uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Odwołanie obwinionego nie zasługuje na uwzględnienie, a podniesione w nim zarzuty nie uzasadnią zmiany kwestionowanego przez skarżącego rozstrzygnięcia. Skarżący słusznie podkreślił, iż kluczowym pod względem normatywnym dla rozpoznania wniosku o obniżenie wynagrodzenia prokuratora zawieszonego w czynnościach służbowych jest art. 152 § 1 ustawy - Prawo o prokuraturze. Przepis ten, wbrew temu co zawieszony prokurator podaje w uzasadnieniu do odwołania nie nakłada na sąd rozpoznający kwestię wspomnianego obniżenia wynagrodzenia obowiązku „ustalenia okoliczności przemawiających za zawieszeniem w czynnościach”. Jest to bowiem przedmiot rozpoznania organu podejmującego rozstrzygnięcie w sprawie zawieszenia prokuratora w czynnościach na podstawie art. 150 § 1 ustawy - Prawo o prokuraturze.

Rozstrzygnięcie takie podlegać może zresztą ewentualnie dodatkowej ocenie w oparciu o podniesiony przez zainteresowanego prokuratora środek zaskarżenia do sądu dyscyplinarnego na podstawie art. 150 § 2 ustawy - Prawo o prokuraturze. Tymczasem rozstrzygnięcie w przedmiocie orzeczenia obniżenia wynagrodzenia prokuratora i wielkości jego korekty dokonuje Sąd Dyscyplinarny przy Prokuratorze Generalnym na mocy wspomnianego już art. 152 § 1 ustawy - Prawo o prokuraturze w oparciu o inne przesłanki. Nie należy do nich faktyczna podstawa zawieszenia w czynnościach prokuratorskich, ale formalne orzeczenia w t ym względzie oraz prawidłowo sformułowany wniosek przełożonego dyscyplinarnego prokuratora.

Te przesłanki w niniejszej sprawie zaistniały i w pełni uzasadniają zastosowanie instytucji obniżenia wynagrodzenia do prokuratora M. K. , którego Prokurator Regionalny w [ … ] . postanowieniem z 25 września 2019 r. zawiesił w czynnościach, a Sąd Dyscyplinarny przy Prokuratorze Generalnym przedłużył to zawieszenie. Obok powyższych kwestii stricte formalnych sąd rozpoznający sprawę o obniżenie wynagrodzenia zawieszonego prokuratora musi ustalić zakres umniejszenia jego wynagrodzenia. W tym zakresie wyraźnym ograniczeniem formalnym jest wyłącznie ustalona w art. 152 § 1 ustawy - Prawo o prokuraturze górna granica tego umniejszenia, ustalona na 50%. W pozostały zakresie sąd kieruje się swobodnym uznaniem. Uwzględnia przy tym specyfikę sprawy i indywidualne okoliczności związane z osobą, której dotyczą skutki tego rozstrzygnięcia.

W tym przedmiocie sąd kieruje m.in. stanem rodzinnym, nadzwyczajnymi potrzebami czy sferą dotychczasowej aktywności prokuratora. Okoliczności te zostały wzięte również pod uwagę w sprawie prokuratora M. K.. Przechodząc do zarzutów zgłoszonych przez prokuratora wymaga zauważenia, że nie są one trafne. Pierwszy zarzut odwoławczy skarżącego nie jest uzasadniony z tego powodu, że z ogólnej oceny dokonanej przez sąd dyscyplinarny skarżący wyciąga niewłaściwe wnioski. Zawieszenie w czynnościach prokuratora nie prowadzi do automatyzmu w postaci obniżenia wynagrodzenia, albowiem decyzja w sprawie zawieszenia nie jest tożsama z decyzją o obniżeniu wynagrodzenia.

Ustawodawca rozdzielając postępowanie w jednej i drugiej sprawie (art. 150 i 152 ustawy - Prawo o prokuraturze) przesądził, iż kwestia obniżenia wynagrodzenia będzie wymagała stosownego wniosku przełożonego zawieszonego prokuratora oraz rozstrzygnięcia dokonanego przez organ sądowy. Poszerza to de facto zakres prawnej ochrony prokuratora, choć z drugiej strony zakres swobody decyzyjnej sądu dyscyplinarnego w przypadku prawidłowo sformułowanego wniosku i stwierdzenia zawieszenia prokuratora w czynnościach jest ograniczony. Rozstrzygnięcie prawne w przedmiocie obniżenia jest warunkowane wcześniejszym rozstrzygnięciem w sprawie zawieszenia prokuratora i nie jest jego celem zastępowanie go, lecz uzupełnie nie. Nie zasługuje również na uwzględnienie drugi z zarzutów, albowiem wkracza on w sferę luzu, jaki przydaje sądowi dyscyplinarnemu art. 7 k.p.k.

Ustalając więc zakres obniżenia wynagrodzenia zawieszonemu prokuratorowi sąd miał prawo odwołać się do kryterium nienagannego przebiegu służby prokuratorskiej. Pamiętać jednak należy, że jest ona zasadą w pracy prokuratorskiej, a nie wyjątkiem, który stanowiłby podstawę do łagodniejszego traktowania takich prokuratorów. Z drugiej strony rozstrzygnięcie, które w ostateczności obniżyło wynagrodzenie prokuratora M. K. o 20% nie może w kontekście okoliczności, które stają u podstaw decyzji o zawieszeniu go w czynnościach służbowych (niezasadny zwrot podejrzanemu przedmiotu zabezpieczenia majątkowego o znacznej wartości), być uważane za surowe. Ewentualne stwierdzenie zawinienia prokuratorskiego w tym względzie oznaczałoby poważny delikt dyscyplinarny. Sąd w trakcie ustalenia rozmiaru obniżenia wynagrodzenia prokuratora M. K. wziął również pod uwagą dodatkową aktywność prokuratora.

Niemniej zasadą musi być, że żadne takie zajęcia nie mogą być podstawą do usprawiedliwienia prokuratora w przypadku stwierdzenia z jego strony uchybień w służbie prokuratorskiej. Ta ostatnia jest bowiem jego zasadniczym obowiązkiem, z której rozliczają go przełożeni i za którą ponosi on ewentualną odpowiedzialność dyscyplinarną. Biorąc powyższe pod uwagę rozstrzygnięcie w przedmiocie obniżenia wynagrodzenia zawieszonego prokuratora Prokuratury Okręgowej w W. M. K. było prawidłowe, spełniało wszystkie wymogi formalne, a także merytoryczne podstawy oszacowania zakresu umniejszenia wynagrodzenia spowodowanego przymusowym ograniczeniem obowiązków świadczenia pracy przez prokuratora w czasie zawieszenia.

Jak słusznie podkreśla Sąd Najwyższy w swym postanowieniu z 6 czerwca 2019 r.: „środek ten ma za zadanie zadośćuczynić Skarbowi Państwa brak aktywności zawodowej zawieszonego prokuratora, z drugiej zaś strony - zapewnić obwinionemu prokuratorowi materialne środki do egzystencji” (II DO 7/19). W realiach niniejszej sprawy rozstrzygniecie sądu dyscyplinarnego w tym przedmiocie czyni zadość obu tym funkcjom środka.

Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji.