Postanowienie Sądu Najwyższego z 5 grudnia 2017 r.

Wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia 9 czerwca 2014 r., sygn. akt IV K … /11, J. K. (obecnie W.) uznana została za winną dokonania przestępstwa z art. 258 § 1 k.k. i za to Sąd wymierzył jej karę 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności; oraz winną dokonania przestępstwa z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 63 ust. 3 i art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 11 § 2 k.k., art. 12 k.k. i art. 65 § 1 k.k., za który to czyn została wymierzona jej kara 3 lat pozbawienia wolności oraz grzywna w wysokości 100 stawek dziennych, przy przyjęciu wysokość jednej stawki w kwocie 10 złotych. Sąd orzekł karę łączną w wymiarze 3 lat pozbawienia wolności.

Po rozpoznaniu apelacji m.in. obrońcy J. K. Sąd Apelacyjny w [...] wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2015 r., zaskarżony wyrok w części dotyczącej skazanej utrzymał w mocy, zaś kasacja obrońcy skazanej postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2016 r., II KK 81/16, została oddalona, jako oczywiście bezzasadna.

W dniu 28 sierpnia 2017 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek sygnalizacyjny obrońców skazanej o wznowienie z urzędu postępowania w sprawie o sygnaturze II Aka .. /14 Sądu Apelacyjnego w [...] zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2015 r., utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w [...] w sprawie o sygn. akt IV K …/11, z uwagi na „ zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., polegającej na niezapewnieniu oskarżonej pełnego, tak formalnego, jak i materialnego prawa do obrony w postaci korzystania z pomocy obrońcy, w sytuacji wystąpienia przesłanki obrony obligatoryjnej określonej w art. 80 k.p.k. ze względu na zarzucenie J. W. w akcie oskarżenia zbrodni, a przejawiającej się w następujących okolicznościach: „1. obronę oskarżonej J. W. pełnił adw.

B .T. , który w tymże postępowaniu reprezentował również innych oskarżonych, a w szczególności R .W. , który w przeciwieństwie do J. W. przyznał się do części stawianych mu zarzutów, a w szczególności częściowo do czynu wskazanego w pkt IV aktu oskarżenia (uprawy ziela konopi innych niż włókniste znajdujących się w donic ach, vide pisemne wyjaśnienia k. 145 - 149 tomu postępowania przygotowawczego dot. tego skazanego, protokół rozprawy k. 1177), którego treść jest zbliżona do treści zarzutu stawianego J.W. w pkt XXXIV aktu oskarżenia (dotycząca tego samego zdarzenia historycznego), co przy zaistnieniu niebudzącego wątpliwości konfliktu interesów pomiędzy tymi oskarżonymi doprowadziło do rażącego naruszenia prawa do obrony J.W. z uwagi na brak możliwości pełnienia roli obrońcy i przedsiębrania wszelkich możliwych działań korzystnych dla ówcześnie oskarżonej, albowiem ewentualnie podejmowane działania mogły w sposób realny wpłynąć na pogorszenie sytuacji procesowej R. W. , co doprowadziło do sytuacji tożsamej z brakiem realnego udziału obrońcy w postępowaniu w związku z zaistnieniem przesłanek z art. 85 § 1 k.p.k., które winny skutkować konsekwencjami określonymi w § 2 tego artykułu; 2. pełnieniu jedynie „ teoretycznej” obrony J.W. przez adw.

B. T. , wyrażającej się w całkowitej bierności obrońcy, a w szczególności zaniechaniu złożenia jakiegokolwiek wniosku dowodowego, czy zadaniu pytania przesłuchiwanym w toku postępowania oskarżonym lub świadkom odnośnie ewentualnego sprawstwa J.W., a w szczególności ówcześnie współoskarżonej H .C. , której wyjaśnienia stanowiły podstawę przypisania J.W. winy, a oskarżona C. nie skorzystała z prawa do odmowy odpowiedzi na pytania pozostałych obrońców ( vide protokół rozprawy głównej, k. 1178 -1187), 3. braku udziału obrońcy J.W. w części rozprawy przeprowadzonej przez Sąd Okręgowy w dniu 6 czerwca 2 012 r. (k. 1420- 1422), podczas której, jak wynika z protokołu rozprawy, przed Sądem nie stawił się obrońca oskarżonych R. W. oraz D. W. - adw.

B. T., a jego stawiennictwo w zakresie obrony J.W. zostało odnotowane, a jak wynika z dalszej części protokołu rozprawy przewodniczący składu sędziowskiego zarządził przerwę celem oczekiwania na jego stawiennictwo, a pod nieobecność obrońcy zostało wydane postanowienie o prowadzeniu sprawy pod nieobecność oskarżonego oraz odebrane zostało stanowisko odnośnie wyłączenia do odrębnego rozpoznania sprawy B. D. , co rodzi poważne wątpliwości odnośnie choćby fizycznej obecności obrońcy w początkowej części rozprawy”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje. We wniosku sygnalizacyjnym o wznowienie z urzędu postępowania w przedmiotowej sprawie obrońcy nie wykazali skutecznie, aby zaistniała bezwzględna przyczyna odwoławcza polegająca na niezapewnieniu oskarżonej J.W. pełnego prawa do obrony w sytuacji wystąpienie przesłanki obrony obligatoryjnej. Przepis art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. określa wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej wtedy, gdy „oskarżony w postępowaniu sądowym nie miał obrońcy w wypadkach określonych w art. 79 § 1 i 2 oraz art. 80 lub obrońca nie brał udziału w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy”. Niewątpliwie o zaistnieniu przesłanki z powyższego przepisu można mówić również wtedy, gdy jeden obrońca ( w przypadku obrony obowiązkowej) broni kilku oskarżonych, mimo że ich interesy są sprzeczne.

Na gruncie przedmiotowej sprawy Sąd Najwyższy nie dopatrzył się zaistnienia powyższej przesłanki. J.W. w toku całego postępowania korzystała z obrońcy ustanowionego z wyboru adw. B. T. Obrońca ten reprezentował w tym postępowaniu również R. W. i D. W. , jednak wbrew sugestiom obrońców – zawartym we wniosku sygnalizacyjnym o wznowienie postępowania z urzędu – w niniejszej sprawie nie istniał konflikt interesów procesowych pomiędzy tymi oskarżonymi. R .W. w toku postępowania – przyznając się częściowo do stawianych mu zarzutów, dotyczących uprawy ziela konopi oraz działania w ramach grupy przestępczej – nie obciążał w swoich wyjaśnieniach J.W. , która konsekwentnie nie przyznawała się do popełnienia zarzucanych jej czynów. Trudno zate m w tej sytuacji dopatrywać się konfliktu interesu procesowego obojga oskarżonych.

Sygnalizowany przez wnioskujących fakt, że obrońca w toku postępowania nie składał w imieniu oskarżonej wniosków dowodowych oraz nie zadawał pytań osobom przesłuchiwanym (które miałyby dotyczyć faktycznego udziału J.W. w przypisanych jej czynach) należy poczytywać jako realizację przyjętej linii obrony oskarżonej, a nie w kontekście zaniechania takowej obrony, co sugerują wnioskujący. O zaistnieniu uchybienia ujętego w art. 4 39 § 1 pkt 10 k.p.k. nie świadczą również czynności procesowe przeprowadzone przez Sąd Okręgowy w [...] na rozprawie w dniu 6 czerwca pod nieobecność adw. B. T. Z protokołu rozprawy wynika, że przed zarządzoną przerwą w rozprawie ( w celu oczekiwania na obrońcę) Sąd jedynie odebrał od stron stosowne stanowiska, a następnie wydał postanowienie odnośnie wyłączenia do odrębnego rozpoznania sprawy B. D. Czynność ta – bezsprzecznie przeprowadzona pod nieobecność adw.

B. T. – w żadnej mierze nie dotyczyła oskarżonych reprezentowanych przez tego obrońcę, co wyklucza możliwość przyjęcia na tej podstawie zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej opisanej w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. Z powyższych względów należało orzec jak w postanowieniu. kc 5