Postanowienie Sądu Najwyższego z 5 lipca 2016 r.

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie wyrokiem z dnia 3 lipca 2015 r. oddalił apelację wniesioną przez powódkę K. K. od wyroku Sądu Rejonowego Lublin – Zachód z dnia 2 grudnia 2014 r., oddalającego jej powództwo skierowane przeciwko pozwanemu Zarządowi Nieruchomości Wojewódzkich w L. o przywrócenie do pracy. Powódka K. K. wniosła do Sądu Najwyższego skargę kasacyjną o d wyroku Sądu Okręgowego z dnia 3 lipca 2015 r., zaskarżając ten wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie art. 52 § 1 k.p. W wniosku o przyjęcie jej skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca podniosła, że „zaniechanie ustalenia stanu prawnego skutkuje tym, że zaskarżony wyrok oczywiście narusza wskazane w podstawach zaskarżenia przepisy prawa, a zatem skarga jest oczywiście uzasadniona, co skutkuje koniecznością przyjęcia jej do rozpoznania”.

Sąd Najwyższy zważył co następuje: Stosownie do art. 398 9 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Wypada również dodać, iż zgodnie z art. 398 4 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne skargi kasacyjnej, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do rozpoznania i jego uzasadnienie.

Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym wcześniej art. 398 9 § 1 k.p.c., a jego uzasadnienie (sporządzone odrębnie od uzasadnienia podstaw kasacyjnych) winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowani a prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia.

Należy także przypomnieć, że skarga jest oczywiście uzasadniona, jeżeli zaskarżone tą skargą orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 494 oraz z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003 nr 18, poz. 437), jest możliwe do przyjęcia tylko wówczas, gdy orzeczenie jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami prawa (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 1963 r. , II CZ 3/63, OSPiKA 1963 nr 11, poz. 286).

Powołanie się przez autora skargi kasacyjnej na przesłankę zawartą w art. 3 98 9 § 1 pkt 4 k.p.c. zobowiązuje go zatem do przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, co daje podstawy do uznania skargi za oczywiście uzasadnioną, tj. podlegającą uwzględnieniu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 11 grudnia 2009 r., II PK 223/09, LEX nr 585777 oraz z dnia 3 lutego 2010 r., II PK 30 4/09, LEX nr 602695). Innymi słowy, jeżeli skarżący powołuje się na oczywistą zasadność skargi, to powinien zawrzeć w niej wywód prawny, z którego ta oczywista zasadność będzie wynikała.

Ma to być przy tym zasadność łatwo dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2010 r., V CSK 459/09, LEX nr 602638). Zdaniem Sądu Najwyższego, oceniany wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w oczywisty sposób nie spełnia wyżej określonych kryteriów, przede wszystkim dlatego, że towarzyszące mu wyjątkowo lakoniczne uzasadnienie może być co najwyżej uznane za formalne wypełnienie obowiązku wynikającego z art. 398 4 § 2 k.p.c., natomiast w ogóle nie daje Sądowi Najwyższemu możliwości poznania i oceny powodów, które miałyby przemawiać za poddaniem skargi kasacyjnej merytorycznemu rozpatrzeniu.

Sąd Najwyższy wielokrotnie wyjaśniał w swych orzecznictwie, co już wcześniej zostało podkreślone, że skarga kasacyjna służy kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia. Sąd Najwyższy jako sąd kasacyjny nie jest bowiem sądem powszechnym zwykłej, trzeciej instancji, a skarga kasacyjna nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie z uwagi na przeważający w charakterze skargi kasacyjnej element interesu publicznego. Wnoszący skargę kasacyjną zobowiązany jest w związku z tym do profesjonalnego, prawniczego uzasadnienia określonej przez siebie przesłanki przedsądu uzasadniającej rozpoznanie tej skargi i to w kontekście okoliczności faktycznych i prawnych tej sprawy, której skarga dotyczy.

Analiza uzasadnienia ocenianego wniosku musi natomiast prowadzić do konkluzji, że w żaden sposób nie wykazuje ono oczywistego naruszenia prawa polegającego na oczywiście błędnej, widocznej na pierwszy rzut oka wykładni lub widocznego w taki sposób niewłaściwego zastosowania prawa. Należy również podkreślić, że w ramach oceny, czy skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania, nie jest rzeczą Sądu Najwyższego doszukiwanie się w uzasadnieniu podstaw kasacyjnych argumentacji mającej wykazać istnienie przesłanek przedsądu, ponieważ na tym etapie postępowania podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie nie podlegają jeszcze badaniu (por. pośród wielu postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 2010 r., II UK 274/09, LEX nr 585794).

Wynika to stąd, że na tym etapie przedmiotem badania dokonywanego przez Sąd Najwyższy jest jedynie to, czy wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej wskazuje i wykazuje choć jedną z podstaw (przesłanek) przedsądu wymienionych w art. 398 9 § 1 k.p.c. Podstawy kasacyjne stanowią natomiast odrębny od przesłanek przedsądu element skargi, w związku z czym nie zastępują one (ani ich uzasadnienie) i nie mogą zastąpić przesłanek przedsądu. Innymi słowy, podstawy kasacyjne podlegają rozpoznaniu dopiero po przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Kierując się przedstawionymi motywami oraz opierając się na treści art. 398 9 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.