Postanowienie Sądu Najwyższego z 28 lutego 2018 r.

Powód J. S. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]. , z dnia 13 marca 2017 r., w którym oddalono apelację powoda w postępowaniu o stwierdzenie ustalenia nieistnienia małżeństwa. Wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2016 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo powoda o stwierdzenie nieistnienia małżeństwa ojca powoda (zmarłego A. S.) i D. J. S.. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia prawa procesowego i prawa materialnego. Motywując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżący stwierdził, że w sprawie występuje przesłanka przyjęcia skargi do rozpoznania określ ona w art. 398 9 § 1 pkt 3 k.p.c. Zachodzi bowiem nieważność postępowania przewidziana w art. 379 pkt 4 i 5 k.p.c.

Wydanie orzeczenia w niniejszej sprawie nastąpiło w składzie sędziowskim sprzecznym z przepisami prawa, a także doszło do pozbawienia powoda możności obrony swych praw poprzez niedopuszczenie przez Sąd dowodów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Dokonując analizy uzasadnień wyroków obu Sądów meriti, treści skargi kasacyjnej i zawartej w niej prawnej motywacji wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz treści odpowiedzi na skargę kasacyjną, (k. 557 i n. akt sprawy, t. III), Sąd Najwyższy stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie o stwierdzenie nieistnienia małżeństwa nie występuje - wbrew stanowisku strony skarżącej - przesłanka przyjęcia skargi do rozpoznania, przewidziana w art. 398 9 § 1 pkt 3 k.p.c. Nie było bowiem uzasadnionych podstaw do twierdzenia, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi nieważność postępowania określona w art. 379 pkt 4 i 5 k.p .c.

Jeżeli strona skarżąca wiąże nieważność postępowania z sytuacją określoną w art. 379 pkt 4 k.p.c., tj. wadliwym składem Sądu wydającego zaskarżony wyrok, to należy stwierdzić, że w toku postępowania rozpoznawczego ustalono, iż wniosek powoda o wyłączenie sędziego został zgłoszony w dniu wyznaczonej wcześniej publikacji wyroku, przy czym wniosek ten nie był w ogóle podpisany przez powoda. Z protokołu publikacji z dnia 11 kwietnia 2016 r. wynika, że Przewodnicząca poinformowała obecnych o wpłynięciu wniosku o wyłączenie sędziego. Stwierdziła, że pismo to nie zostało podpisane i wyjaśniła, że wniosek zostanie rozpoznany na podstawie właściwych przepisów (k. 302 akt sprawy). Nie było zatem podstaw do nadania pierwotnemu wnioskowi właściwego biegu w postępowaniu rozpoznawczym i w związku z tym nie powstała sytuacja przewidziana w art. 50 § 3 k.p.c.

Treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że powód nie został pozbawiony możliwości obrony swych praw w wyniku „niedopuszczenia przez Sąd dowodów mających istotne znaczenie dla sprawy”. Sąd Apelacyjny trafnie wyjaśnił, że jako Sąd meriti jest uprawniony do odpowiedniej selekcji zgłoszonych środków dowodowych zgodnie z przepisem art. 227 k.p.c. (s. 10 -11 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). W tej sytuacji Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej powoda do rozpoznania (art. 398 9 § 2 k.p.c.). Nie obciążono powoda kosztami postępowania kasacyjnego (art. 102 k.p.c., por. s. 360- 365 akt sprawy i postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 26 lipca 2017 r., k. 365 akt sprawy).

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono stosownie do postanowień art. 98 k.p.c., 108 § 1 k.p.c. i §§ 4, 10 rozporządzenia MS z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800, ze zm.). jw