Postanowienie Sądu Najwyższego z 8 czerwca 2017 r.

W związku ze skargą kasacyjną powoda R. Z. od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt V ACa (…) Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne.

Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001, III CZP 49/00, OSNC 2001, nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7 - 8, poz. 147). Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłankach uregulowanych w art. 398 9 § 1 pkt. 1 i 2 k.p.c. Przesłanki te jednak nie zachodzą w tej sprawie. Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia polega na sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen.

Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych podobnych spraw (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001, II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, nie publ., z dnia 15 czerwca 2016 r., V CSK 4/16, nie publ.). Skarżący występowanie istotnego zagadnienia prawnego wiąże z koniecznością szczególnej ochrony praw osób dotkniętych błędami medycznymi, zwłaszcza zapewnienia im równorzędnej pozycji w procesie z silniejszymi przeciwnikam i, jakimi są podmioty lecznicze.

Powyższe sformułowane, które w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej stanowi jedynie jego powtórzenie, nie spełnia przymiotu istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu w art. 398 9 § 1 pkt 1 k.p.c. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. postanowienia Sądu Najwyższeg o z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, nie publ., z dnia 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15, nie publ., z dnia 20 maja 2016 r., V CSK 692/15, nie publ.).

Skarżący wskazał na potrzebę wykładni przepisu art. 231 k.p.c. w kierunku określenia granic stosowania domniemania faktycznego w ramach tzw. dowodu prima facie przy wykazaniu związku przyczynowego pomiędzy szkodą a zdarzeniem ją wywołującym, w sprawach dotyczących odszkodowań za skutki błędów medycznych. Skargę kasacyjną oparł na obu podstawach. W r amach drugiej podstawy zarzucił naruszenie art. 233 § 1 k.p.c., art. 230 k.p.c., art. 231 k.p.c., art. 232 k.p.c. oraz art. 6 k.c. Z kolei pierwszą podstawę oparł na naruszeniu art. 361 k.c. Na temat dowodu prima facie i zakresu jego zastosowania, Sąd Najwyższy wypowiadał się już wielokrotnie w swoim orzecznictwie, a w konsekwencji nie zachodzi wskazywana przez skarżącego potrzeba wykładni.

Jest on stosowany także w tzw. procesach lekarskich, w których podstawa faktyczna powództwa odszkodowawczego jest o parta na błędzie medycznym, który doprowadził do szkody na osobie, gdy w danym stanie faktycznym nie jest możliwe wykazanie w sposób pewny adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy szkodą wyrządzoną pacjentowi a zachowaniem personelu medycznego. Wobec tego istota tego dowodu sprowadza się do oceny, czy w świetle ustalonych w sprawie faktów zachodzi odpowiednio wysokie prawdopodobieństwo istnienia takiego związku. Podstawą dla jego konstruowania jest oparte na doświadczeniu życiowym uznanie, iż istnieją okoliczności, w świetle których tego rodzaju wnioskowanie jest uzasadnione ( res ipsa loquitur ).

Dla przyjęcia odpowiedzialności odszkodowawczej konieczne jest jednak wykazanie, jak się przyjmuje w piśmiennictwie prawniczym i ugruntowanym orzecznictwie sądowym dostatecznie wysokiego stopnia prawdopodobieństwa (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 1973 r., II CR 692/73, OSPiKA 1975 nr 4, poz. 94, z dnia 6 listopada 1998 r., III CKN 4/98, nie publ., z dnia 13 czerwca 2000 r., V CKN 34/00, nie publ., z dnia 24 maja 2005 r., V CSK 654/04, nie publ.; z dnia 4 listopada 2005 r., V CK 182/05, nie publ., z dnia 5 kwietnia 2012 r., II CSK 402/11, nie publ.; z dnia 26 marca 2015 r., V CSK 357/14, nie publ.). Zauważyć jednak należy, że zgodnie z art. 398³ § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalania faktów lub oceny dowodów. W związku z tym w ramach postępowania kasacyjnego nie poddaje się ocenie nie tylko zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c.

(por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2005 r., III CSK 13/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 76, z dnia 24 listopada 2005 r., IV CSK 241/05 nie publ., z dnia 26 kwietnia 2006 r., V CSK 11/06, nie publ., z dnia 8 października 2009 r., II CSK 222/09, nie publ.), ale także zarzut naruszenia art. 231 k.p.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2014 r., I CSK 544/14, OSNC-ZD 2016, nr 1, poz. 4; postanowienie z dnia 24 listopada 2016 r., III CSK 35/16, nie publ.).

Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 398 9 § 2 k.p.c. aj