Postanowienie Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 2017 r.

Sąd Rejonowy w C., postanowieniem z dnia 28 lutego 2017 r., sygn. akt II K (…), wystąpił z inicjatywą przekazania innemu sądowi równorzędnemu sprawy przeciwko A. G. , oskarżonemu o czyn z art. 286 § 1 k.k., uzasadniając ją względami dobra wymiaru sprawiedliwości. W pisemnych motywach wskazał, że w związku ze zmianą miejsca zamieszkania oskarżonego (G ., gm. O. ), którego stan zdrowia utrudnia mu uczestnictwo w rozprawie, dopuszczony został dowód z opinii biegłego z zakresu ortopedii, w której stwierdzono, że A. G. może brać udział w czynnościach procesowych w charakterze oskarżonego w sądzie właściwym dla miejsca jego zamieszkania. W przekonaniu Sądu Rejonowego, z uwagi na potrzebę zagwarantowania celów postępowania karnego wskazanych w art. 2 § 1 k.p.k., uzasadnia to przekazanie sprawy w trybie art. 37 k.p.k. do Sądu Rejonowego w O ..

Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Inicjatywa Sądu Rejonowego w C. nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podkreślić, że skorzystanie przez Sąd Najwyższy z uprawnieni a, o którym mowa w art. 37 k.p.k., ma charakter wyjątkowy, albowiem stanowi odstępstwo od ogólnych przepisów o właściwości miejscowej. Trzeba też zauważyć, że w sprawie tej Sąd Najwyższy wydał już postanowienie w trybie ww. przepisu, uwzględniając inicjatywę Sądu Rejonowego w W. i przekazując sprawę Sądowi Rejonowemu w C. , właśnie biorąc pod uwagę potrzebę zapewnienia oskarżonemu możliwość osobistego uczestnictwa w rozprawie, która otwierała się właśnie dzięki przekazaniu sprawy do sądu, w okręgu którego zamieszkiwał A. G..

Trzeba jednak podkreślić, że w ówczesnych realiach procesowych odległość między siedzibą sądu miejscowo właściwego, a sądem, w okręgu którego mieszkał oskarżony wynosiła ponad 300 kilometrów, co realnie uniemożliwiało oskarżonemu osobiste uczestnictwo w rozprawie. Należy jednak zauważyć, że we wskazanej przez Sąd Rejonowy w C. opinii biegłego ortopedy stwierdza się tylko, iż oskarżony A. G. może stawić się i uczestniczyć w posiedzeniach w charakterze oskarżonego, w sądzie właściwym dla okręgu jego zamieszkania (k. 391). Takie ustalenie nie wyklucza możliwości stawiennictwa w sądzie oddalonym nieco bardziej od obecnego miejsca zamieszkania oskarżonego, albowiem jest ono jedynie wynikiem odpowiedzi na pytanie zadane biegłemu przez sąd, które brzmiało: „czy oskarżony jest zdolny do stawienia się w sądzie w okręgu miejsca jego zamieszkania?”.

Co więcej, biegły ten stwierdza dalej, że oskarżony, nawet poruszając się na kulach może przyjechać do sądu środkami komunikacji publicznej lub też wynajętym środkiem lokomocji i brać udział w postępowaniu sądowym na siedząco (k. 391). Skoro zatem oskarżony może poruszać się środkami komunikacji i pokonać trasę wynoszącą kilkanaście kilometrów z G. do O. , to równie dobrze może przebyć trasę wynoszącą ok. 30 km z miejsca swego zamieszkania do C. . Różnica w odległości między obecnym miejscem zamieszkania oskarżonego a siedzibami Sądów Rejonowych w C. i O. nie jest na tyle znaczna, by w świetle wymienionej opinii biegłego ortopedy uniemożliwiała oskarżonemu osobiste stawiennictwo na rozprawie przed Sądem Rejonowym w C. i uzasadniała zastosowanie instytucji określonej w art. 37 k.p.k.

Skorzystanie z tego uprawnienia przez Sąd Najwyższy ponownie w tej samej sprawie musi być uzasadnione szczególnie ważnymi względami. W przeciwnym razie kolejne przekazanie sprawy innemu sądowi może doprowadzić do uszczerbku na wizerunku wymiaru sprawiedliwości, zwłaszcza w perspektywie przedłużającego się postępowania. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.