Postanowienie Sądu Najwyższego z 22 lutego 2018 r.

J. L. został oskarżony o popełnienie przestępstwa z art. 297 § 2 k.k. w zw. z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i przy zastosowaniu art. 12 k.k. Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z dnia 2 marca 2017 r., sygn. akt II K … /15, uniewinnił J. L. od popełnienia zarzucanego mu czynu, a kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa. Apelację od powyższego wyroku, na niekorzyść oskarżonego, wywiódł Prokurator Rejonowy w [...]. Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem z dnia 30 października 2017 r., uchylił zaskarżony wyrok i sprawę oskarżonego J. L. przekazał Sądowi Rejonowemu w [...] do ponownego rozpoznania.

Skargę od powyższego wyroku Sądu Okręgowego w [...] wniósł obrońca oskarżonego J .L. , zarzucając rażące naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. poprzez uchylenie wyroku Sądu pierwszej in stancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w sytuacji, gdy stwierdzone przez Sąd uchybienia nie wymagają przeprowadzenia przewodu sądowego na nowo w całości, a nadto Sąd Okręgowy nie powołał się na podstawę prawną z art. 454 k.p.k. W konkluzji obrońca oskarżonego J. L. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w [...] do ponownego rozpoznania. Prokurator Rejonowy w [...] w pisemnej odpowiedzi na „skargę kasacyjną” obrońcy oskarżonego J. L. wniósł o uznanie skargi za oczywiście bezzasadną i jej oddalenie. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

Skargę wniesioną przez obrońcę oskarżonego J. L. należało pozostawić bez rozpoznania wobec jej niedopuszczalności z mocy ustawy. W pierwszej kolejności należy bowiem wskazać, że akt oskarżenia w przedmiotowej sprawie wpłynął do Sądu Rejonowego w [...] w dniu 30 czerwca 2015 r. i tego samego dnia został przedłożony Przewodniczącemu II Wydziału Karnego tegoż Sądu (k - 659-659v). W myśl art. 36 pkt 2 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ust aw ( Dz. U. 2013. 1247 ze zm. ), w sprawach, w których przed dniem wejścia w życie tejże ustawy - co nastąpiło z dniem 1 lipca 2015 r. - wniesiono do sądu akt oskarżenia, przepis art. 437 § 2 k.p.k. należało stosować w brzmieniu dotychczasowym do czasu prawo mocnego zakończenia postępowania.

Stanowił on wówczas, że „jeżeli pozwalają na to zebrane dowody, sąd odwoławczy zmienia zaskarżone orzeczenie, orzekając odmiennie co do istoty lub uchyla je i umarza postępowanie; w innych wypadkach uchyla orzeczenie i przekazuje sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania (…)”. Natomiast, jeżeli akt oskarżenia został wniesiony do sądu po tej dacie (tj. od 1 lipca 2015 r.), to wówczas zastosowanie miał już przepis art. 437 § 2 k.p.k., którego zdanie drugie brzmi: „Uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1, art. 454 lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w c ałości”. Z kolei w myśl art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2016 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw ( Dz.

U. 2016. 437 ), która weszła w życie w dniu 15 kwietnia 2016 r., w postępowaniach, o których mowa w ust. 1 art. 25 ww. ustawy, stosuje się przepisy rozdziału 55a ustawy zmienianej. Przepis art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2016 r. stanowi natomiast, że jeżeli na podstawie dotychczasowych przepisów po dniu 30 czerwca 2015 r. skierowano akt oskarżenia, wniosek o wydanie wyroku skazującego, wniosek o warunkowe umorzenie postępowania lub wniosek o umorzenie postępowania przygotowawczego i orzeczenie środka zabezpieczającego, postępowanie toczy się według przepisów dotychczasowych do prawomocnego zakończenia postępowania.

Z powyższego wynika, że z uwagi na treść art. 25 ustawy z dnia 11 marca 2016 r. przepisy rozdziału 55a Kodeksu postępowania karnego stosuje się do spraw, w których postępowanie sądowe zostało wszczęte po dniu 30 czerwca 2015 r. ( zob. Sąd Najwyższy w postanowieniach: z dnia 28 lipca 2016 r., IV KZ 39/16, LEX nr 2076412; z dnia 24 sierpnia 2016 r., IV KS 1/16; z dnia 14 września 2016 r., V KS 1/16; z dnia 20 października 2016 r., V KS 2/16; z dnia 22 listopada 2016 r. IV KS 2/16, LEX nr 2152403; z dnia 6 marca 2017 r., V KS 2/17, LEX nr 2237292 ). Aprobując to stanowisko podkreślić dodatkowo należy, że silnym argumentem na poparcie powyższego stanowiska jest sama treść art. 539 a § 3 k.p.k., zgodnie, z którym skarga może być wniesiona wyłącznie z powodu naruszenia art. 437 lub z powodu uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k.

Nie może być przy tym wątpliwości, że mowa tu o art. 437 § 2 k.p.k., w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw, gdyż w pierwotnym brzmieniu art. 437 k.p.k. (do dnia 30 czerwca 2015 r.) nie zawierał żadnych ograniczeń co do uchylenia wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Jako, że znowelizowany art. 437 § 2 k.p.k. znajdzie zastosowanie wyłącznie do spraw, w których akty oskarżenia wniesiono po dniu 30 czerwca 2015 r., tak i tożsame kryterium implikować będzie dopuszczalność wniesienia skargi na wyrok kasatoryjny sądu odwoławczego.

Innymi słowy, możliwość skorzystania z instytucji opisanej obecni e w rozdz. 55a Kodeksu postępowania karnego będzie wykluczona w tych sprawach, które zostały wszczęte aktem oskarżenia wniesionym do dnia 30 czerwca 2015 r. W przedmiotowej sprawie – jak już to wskazano wyżej - akt oskarżenia wpłynął do Sądu Rejonowego w [...] w dniu 30 czerwca 2015 r., co zresztą nie umknęło również uwadze Sądu Okręgowego, który w uzasadnieniu swojego orzeczenia wskazał, że w takiej sytuacji Sąd Rejonowy zobowiązany był do przeprowadzenia dowodów z urzędu (aczkolwiek błędnie wskazał na datę 26 czerwca 2015 r. - tą datą faktycznie opatrzony jest akt oskarżenia, jednak wpłynął on do Sądu Rejonowego w dniu 30 czerwca 2015 r.).

Skoro w takiej sytuacji skarga na wyrok sądu odwoławczego nie przysługiwała stronom, jedyną właściwą decyzją, po jej wpłynięciu do wydziału odwoławczego, pozostawało wydanie niezaskarżalnego zarządzenia o charakterze administracyjnym informującym stronę o braku możliwości wniesienia takiej skargi. Jeżeli jednak, tak jak w tej sprawie, skarga została przyjęta i przedstawiona Sądowi Najwyższemu do rozpoznania, koniecznym - wobec stwierdzenia jej ustawowej niedopuszczalności - stało się pozostawienie jej bez rozpoznania.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie co do kosztów postępowania znajduje uzasadnienie w treści art. 539f w zw. z art. 527 § 2 k.p.k. Jakkolwiek bowiem postępowanie w przedmiocie omawianej skargi w ogóle nie powinno się toczyć i Sąd Okręgowy zamiast wzywać stronę do uzupełnienia braku formalnego poprzez uiszczenie stosownej opłaty, winien był odmówić jej przyjęcia, to jednak podzielić należy pogląd, że jeżeli strona, i to przez podmiot fachowy, wniosła niedopuszczalną skargę i ją opłaciła, wywołując postępowanie w jej przedmiocie, choćby jedynie co do jej dopuszczalności, to powinna ona ponosić koszty tego postępowania wywołanego jej niedopuszczalną skargą ( zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 sierpnia 2011 r., III KK 196/11, LEX nr 955022 ). kc