Sygn. akt V CZ 11/07
Postanowienie z dnia 23 marca 2007 r., V CZ 11/07 Oświadczenie strony o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania (art. 102 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) powinno zawierać informacje określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie określenia wzoru oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby fizycznej ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz.U. Nr 27, poz. 200), nie musi być jednak złożone na "urzędowym druku".
Sędzia SN Lech Walentynowicz (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Krzysztof Pietrzykowski Sędzia SN Elżbieta Skowrońska-Bocian Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Tomasza J. przeciwko Bankowi Zachodniemu WBK S.A., Oddziałowi I w W. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 marca 2007 r. zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 24 listopada 2006 r.
uchylił zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie W dniu 7 września 2006 r. zapadł wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu oddalający apelację powoda. Reprezentujący powoda adwokat zamieścił w skardze kasacyjnej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, składając oświadczenie powoda o sytuacji materialnej i rodzinnej wraz z zaświadczeniami ilustrującymi jego aktualne możliwości płatnicze.
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny zarządził zwrot wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz odrzucił skargę kasacyjną. Przyjął, że oświadczenie powoda o stanie rodzinnym i majątkowym nie zostało sporządzone według ustalonego wzoru, a konsekwencją niespełnienia tego wymagania był zwrot wniosku na podstawie art. 102 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm. – dalej:
"u.k.s.c."). Rezultatem tego zwrotu był stan oznaczający nieopłacenie skargi kasacyjnej (art. 130 § 2 zdanie drugie k.p.c.) powodujący jej odrzucenie a limine (art. 1302 § 3 i art. 3986 § 2 k.p.c.).
W zażaleniu powód wniósł o uchylenie tego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 102 ust. 2 i 4 u.k.s.c. oraz art. 1301 § 11 i art. 3986 § 2 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Artykuł 102 ust. 2 u.k.s.c. stanowi, że do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych powinno być dołączone oświadczenie obejmujące szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby ubiegającej się o zwolnienie. Oświadczenie to sporządza się według wzoru ustalonego w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie określenia wzoru oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby fizycznej ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz.U. Nr 27, poz. 200), wydanym z upoważnienia ustawowego (art. 9 pkt 2 u.k.s.c.). Ustalony wzór nie jest jednak formularzem unormowanym odrębnie dla innych sytuacji procesowych (zob. art. 1301 k.p.c.).
Jeżeli Sąd Apelacyjny potraktował „ustalony wzór” jako formularz, to nie mógł zwrócić powodowi a limine wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (zob. art.
1301 § 11 k.p.c.).
Wprowadzenie znormalizowanego wzoru oświadczenia (art. 102 ust. 2 u.k.s.c.) ma przede wszystkim charakter użyteczny; stanowi ułatwienie dla stron i sądu oraz usprawnia postępowanie sądowe. Chodzi o to, aby sąd mógł sprawnie i kompetentnie rozstrzygnąć wniosek o zwolnienie od kosztów, a więc o to, aby przedstawione sądowi informacje były wyczerpujące i dające się zweryfikować.
Uzasadniony jest zatem pogląd, że oświadczenie strony nie musi być złożone na „urzędowym druku”, powinno natomiast zawierać wszystkie wymagane dane określone w rozporządzeniu. Wypada jednak zauważyć, że nieposłużenie się przez stronę drukiem oświadczenia utrudnia sprawne rozstrzygnięcie jej wniosku.
Powód dołączył do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych obszerne oświadczenie o stanie rodzinnym, majątkowym i o dochodach, w związku z czym nie było podstawy prawnej do zwrotu wniosku. Zwrot a limine następuje bowiem tylko wtedy, gdy profesjonalny pełnomocnik nie dołączył oświadczenia (art. 102 ust.
u.k.s.c.), natomiast przedstawienie przez adwokata lub radcę prawnego oświadczenia niezawierającego wszystkich wymaganych danych powoduje tylko zarządzenie uzupełnienia wniosku (art. 130 § 1 k.p.c.).
Zarządzenie o zwrocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest niezaskarżalne, ale podlega kontroli instancyjnej na podstawie art. 380 k.p.c. (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 2006 r., V CZ 65/06, nie publ.). Sąd Apelacyjny bezzasadnie zwrócił wniosek powoda o zwolnienie od kosztów sądowych, nie mógł zatem odrzucić skargi kasacyjnej jako nieopłaconej.
Podzielając stanowisko skarżącego, należało uchylić zaskarżone postanowienie (art. 39816 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).
