Postanowienie Sądu Najwyższego z 5 kwietnia 2024 r.

Sąd Rejonowy w Elblągu, postanowieniem z dnia 5 lutego 2024 r., w sprawie o sygn. akt VIII K 1251/23, wystąpił o przekazanie sprawy J. P., oskarżone go o przestępstw a z art. 266 § 2 k.k. i in. , do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, podnosząc, że oskarżony pełnił obowiązki [...] w sądzie właściwym miejscowo, co łączy się z jego licznymi kontaktami z sędziami orzekającymi w tym sądzie, zaś obecnie pełni tę funkcje w Zespole [...] Sądu Rejonowego w Braniewie. Ponadto wnioskodawca wskazał, że osoba zawiadamiająca o możliwości popełnienia przestępstw w tej sprawie także pełniła funkcję Zastępcy [...] Okręgowego przy Sądzie Okręgowym w Elblągu i również w jej sprawie prowadzone jest analogiczne postępowanie z zawiadomienia J. P.. Co istotne, Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 25 października 2023 r., sygn. akt V KO 99/23, przekazał w trybie art. 37 k.p.k. wspomnianą sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Bydgoszczy. Zdaniem wnioskującego sądu, okoliczności powyższe mogłyby stwarzać przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy w sposób obiektywny.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek Sądu Rejonowego w Elblągu zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 37 k.p.k. ma wyjątkowy charakter z uwagi na możliwość odstąpienia od właściwości miejscowej sądu. Przekazanie sprawy powinno nastąpić jedynie w sytuacji, gdy występują realne okoliczności, które mogą zagrażać, w wypadku rozpoznania sprawy przez sąd właściwy, dobru wymiaru sprawiedliwości. Za takie okoliczności można uznać tego rodzaju sytuacje, które mogą wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie, nawet mylne, o braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób obiektywny (zob. postanowienie SN z dnia 15 maja 2023 r., III KO 41/23; postanowienie SN z dnia 18 lutego 2021 r., IV KO 4/21, postanowienie SN z dnia 13 lipca 1995 r., III KO 34/95, postanowienie SN z dnia 13 listopada 2008 r., IV KO 130/08).

Nie ulega wątpliwości, że okoliczności wskazywane przez Sąd Rejonowy związane z oskarżonym oraz z rodzajem wykonywanej przez niego w przeszłości pracy [...] przy Sądzie Rejonowym w Elblągu, z czego wynikają jego kontakty z orzekającymi tam sędziami, mogą w odbiorze społecznym uzasadniać obawę co do możliwości bezstronnego rozpoznania sprawy. Zgodzić należy się z tezą, że jeżeli stroną procesu jest sędzia, pracownik sądu lub inna osoba, która ma ciągły bliski zawodowy, a także osobisty kontakt z sędziami - ten sąd nie powinien orzekać w sprawie (zob. postanowienie SN z dnia 24 czerwca 2020 r., V KO 45/20). Dodatkowo sprawa dotyczy działania Sądu Okręgowego i Sądu Rejonowego w Elblągu oraz służby [...].

Osądzenie niniejszej sprawy przez sędziów Sądu Rejonowego w Elblągu, mogłoby wzbudzić w opinii publicznej wątpliwości co do tego, że wydane orzeczenie nie było wolne od pozaprocesowych wpływów (zob. postanowienie SN z dnia 15 czerwca 2007 r., IV KO 34/07).

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy postanowił przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, jednocześnie czyniąc zastrzeżenie, że decyzja powyższa nie wynika z braku zaufania do sędziów orzekających w Sądzie miejscowo właściwym, ale podyktowana jest troską o dobro wymiaru sprawiedliwości, albowiem okoliczności tej sprawy, w sytuacji gdyby rozpoznawał ją sąd właściwy, mogłyby w odczuciu społecznym wywołać wątpliwości co do obiektywności i rzetelności prowadzonego postępowania (zob. postanowienie SN z dnia 15 listopada 2023 r., V KO 102/23). Uwzględniając powyżej wskazane okoliczności uznano, że zaistniała podstawa określona w art. 37 k.p.k. do przekazania przedmiotowej sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, tj. Sądowi Rejonowemu w Bydgoszczy, położonemu w odległości stosunkowo bliskiej od sądu miejscowo właściwego, który jednocześnie pozostaje poza obszarem właściwości Sądu Okręgowego w Elblągu.

Z tych względów, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia. [PGW] [ał]