Postanowienie Sądu Najwyższego z 30 marca 2017 r.

Sąd Rejonowy w L ., wskazanym postanowieniem, na podstawie art. 37 k.p.k., wystąpił do Sądu Najwyższego z inicjatywą przekazania sprawy z zażalenia S. U. na postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w L. z dnia 30 grudnia 2016 r., sygn. akt PR 5 Ds. […] o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków służbowych przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w L. , tj. o czyn z art. 231 § 1 k.k. Wniosek Sądu został uzasadniony faktem, że skarżąca S. U. w swoich pismach zgłasza liczne uwagi krytyczne dotyczące funkcjonowania całego […] wymiaru sprawiedliwości. Zdaniem wnioskującego Sądu okoliczności te mogą zrodzić w opinii publicznej przeświadczenie o braku warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy przez sąd właściwy, a więc Sąd Rejonowy w L. . Jednocześnie, we wniosku podkreślono, że taka obawa społeczeństwa byłaby oczywiście mylna, niemniej dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia – w ocenie tego Sądu – za koniecznością wyeliminowania takich sytuacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Podjęta przez sąd właściwy miejscowo do rozpoznania sprawy z zażalenia S.U. inicjatywa przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu po myśli art. 37 k.p.k., okazała się nieskuteczna, bowiem przedstawiona we wniosku argumentacja nie przemawia za odstąpieniem od zasady właściwości miejscowej sądu i skorzystania z instytucji właściwości z delegacji. Przepis art. 37 k.p.k. pozwala na przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, w sytuacji, gdy wymaga tego „dobro wymiaru sprawiedliwości”, które może być zagrożone w przypadku występowania w danej sprawie okoliczności stwarzających uzasadnione przekonanie o braku warunków do obiektywnego jej rozpoznani a, lub wywierających ujemny wpływ na swobodę orzekania. W niniejszej sprawie próżno doszukiwać się wyżej opisanych przesłanek.

Jedynym argumentem powołanym przez Sąd – wnioskodawcę jest okoliczność, że postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa dotyczy [ …] prokuratora, zaś skarżąca zgłasza krytyczne uwagi dotyczące funkcjonowania całego […] wymiaru sprawiedliwości. Tego rodzaju sytuacja, co należy podkreślić, nie powoduje jednak automatycznie utraty zdolności obiektywnego orzekania przez sędziów sądu właściwego miejscowo, co zresztą podkreśla sam wnioskujący Sąd. Analiza akt sprawy w najmniejszym stopniu nie dostarcza także podstaw do przyjęcia, że rozpoznanie tej sprawy przez sąd właściwy miejscowo – nawet w sytuacji istnienia relacji zawodowych między uczestnikami postępowania karnego, a sędziami orzekającymi w tej sprawie – spotkać się może z negatywnym odbiorem społecznym i w efekcie wywołać postawienie zarzutu stronniczego orzekania.

Tego rodzaju argumentacja to nic innego jak antycypacja ewentualnych opinii, które mogą, (choć nie muszą) pojawić się w tym wypadku, co zresztą jest założeniem czysto hipotetycznym. Tymczasem, zagrożenie niezawisłości i bezstronności sędziowskiej uzasadniające zastosowanie instytucji z art. 37 k.p.k. musi być realne, a nie jedynie domniemane. Sąd Najwyższy – jak słusznie dostrzegł wnioskujący Sąd Rejonowy – wielokrotnie już podkreślał, że instytucja z art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątkowy. Przepis ten winien być zatem interpretowany zawężająco, tak by nie dopuścić do wypaczenia jego ratio legis i doprowadzić do naruszenia dobra wymiaru sprawiedliwości poprzez podważenie zaufania do bezstronności sędziów i sądów.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w części wstępnej postanowienia. [aw]