Wyrok Sądu Najwyższego z 20 września 2017 r.

E. G. został oskarżony o to, że w dniu 14 lipca 2016 r. w K. przy ul. F. kierował samochodem ciężarowym marki Volvo o nr rej. (…), znajdując się w stanie nietrzeźwości, gdzie badanie Alco Quant wykazało 0,48 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, to jest o czyn z art. 178a § 1 k.k. Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II K (…), Sąd Rejonowy w S. uniewinnił oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu c zynu. Od tego wyroku apelację na niekorzyść oskarżonego wniósł prokurator. Po jej rozpoznaniu Sąd Okręgowy w G. wyrokiem z dnia 3 marca 2017 r., sygn. akt IV Ka (…), uchylił w całości wyrok Sądu Rejonowego w S. i sprawę przekazał temu Sądowi do ponownego r ozpoznania. Skargę na wyrok sądu odwoławczego wniósł obrońca E. G. zarzucając w niej obrazę przepisów postępowania, tj. art. 437 § 2 k.p.k., poprzez uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w sytuacji, gdy postępowanie to ma w istocie dotyczyć uzupełnienia postępowania dowodowego, co wobec unormowań art. 167 k.p.k. i art. 452 § 2 k.p.k. nie jest po stronie sądu odwoławczego uprawnione. Stawiając powyższy zarzut, obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w G. do ponownego rozpoznania. W pisemnej odpowiedzi na skargę prokurator wniósł o jej oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Jako podstawę uchylenia wyroku Sądu Rejonowego, Sąd odwoławczy wskazał treść art. 454 § 1 k.p.k. w zw. z art. 437 § 2 k.p.k. Rzeczywiście zgodnie z art. 454 § 1 k.p.k. sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji i przepis ten wskazany został w art. 437 § 2 k.p.k. jako jedna z podstaw uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zauważyć jednak trzeba, że w obowiązującym modelu postępowania odwoławczego sąd odwoławczy może i powinien samodzielnie przeprowadzać dowody. Z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w G. wynika, że konieczne jest ponowne, uzupełniające przesłuchanie dwojga świadków oraz ewentualne przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego dotyczącej urządzenia Alco Quant.

Jednak brak kompleksowej oceny dowodów i niezbędnych ustaleń faktycznych nie może być w świetle art. 437 § 2 k.p.k. wystarczającym powodem wydania rozstrzygnięcia kasatoryjnego. Taki brak może być bowiem usunięty poprzez stosowne działanie Sądu odwoławczego, bez konieczności przeprowadzania przewodu sądowego w całości. W niniejszej sprawie obowiązkiem Sądu Okręgowego było uzupełnienie materiału dowodowego, a następnie dokonanie jego oceny i ustalenie stanu faktycznego, a na jego podstawie podjęcie stosownego rozstrzygnięcia. Co ważne, dopiero po stwierdzeniu, że tak uzupełniony i oceniony materiał dowodowy prowadzi do ustalenia sprawstwa oskarżonego, mogłaby się pojawić inna przeszkoda do wydania wyroku skazującego, mianowicie treść art. 454 § 1 k.p.k., co zmuszałoby do wydania rozstrzygnięcia kasatoryjnego.

Warto jednak zauważyć, że błędem byłoby antycypowanie pojawiania się przeszkody w postaci reguły ne peius w sytuacji, gdy materiał dowodowy wymaga uzupełnienia i ponownej, kompleks owej oceny – trzeba zauważyć, że po uzupełnieniu materiału dowodowego, jego ocenie i ustaleniu stanu faktycznego, zapaść mogły inne niż skazujące rozstrzygnięcia reformatoryjne. Konkludując, w ocenie Sądu Najwyższego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego o uchyleniu wyroku Sądu Rejonowego i przekazaniu do ponownego rozpoznania było przedwczesne. W takim stanie rzeczy konieczne stało się uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

W jego toku Sąd Okręgowy dokona niezbędnego – jego zdaniem – uzupełnienia materiału dowodowego, jego oceny i ustali fakty niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy, a następnie podejmie stosowną decyzję procesową w zgodzie z art. 437 k.p.k. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji. r.g.