Sygn. akt C-124/25
POSTANOWIENIE TRYBUNAŁU (siódma izba)
z dnia 5 grudnia 2025 r.(*)
Odesłanie prejudycjalne – Artykuł 53 § 2 i art. 100 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem – Postępowanie główne, które stało się bezprzedmiotowe – Umorzenie postępowania
W sprawie C‑124/25 [Jawowicz](i)
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Sąd Apelacyjny w Warszawie (Polska) postanowieniem z dnia 17 stycznia 2025 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 6 lutego 2025 r., w postępowaniu:
VA
przeciwko
BNP Paribas Bank Polski S.A.,
TRYBUNAŁ (siódma izba),
w składzie: F. Schalin, prezes izby, K. Jürimäe (sprawozdawczyni), prezeska drugiej izby, i M. Gavalec, sędzia,
rzecznik generalny: D. Spielmann,
sekretarz: A. Calot Escobar,
postanowiwszy, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, orzec w formie postanowienia z uzasadnieniem, zgodnie z art. 53 § 2 i art. 100 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem,
wydaje następujące
Postanowienie
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 2 i art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”).
Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu między VA, osobą fizyczną, a BNP Paribas Bank Polska S.A. dotyczącego zobowiązania tego banku do złożenia oświadczeń i dokumentów znajdujących się w jego posiadaniu.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
W pozwie wniesionym w dniu 15 czerwca 2016 r. do Sądu Okręgowego w Warszawie (Polska) VA wniosła o zobowiązanie BNP Paribas Bank Polska do złożenia jej oświadczeń i dokumentów dotyczących rozliczenia prowizji należnej agentowi.
Wyrokiem z dnia 6 marca 2019 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił to powództwo.
W dniu 17 października 2019 r. VA wniosła apelację do Sądu Apelacyjnego w Warszawie (Polska), będącego sądem odsyłającym w niniejszej sprawie. Do rozpoznania tej apelacji została wyznaczona sędzia B.W.
W dniu 13 maja 2024 r. Przewodniczący VII Wydziału Sądu Apelacyjnego w Warszawie zarządził podział referatu sędzi B.W. z uwagi na jej usprawiedliwioną nieobecność od dnia 23 kwietnia 2024 r. do dnia 31 sierpnia 2024 r.
Ponowne przydzielenie spraw zostało przeprowadzone za pomocą narzędzia informatycznego działającego w oparciu o generator liczb losowych. Do rozpoznania apelacji został wskazany przez to narzędzie sędzia P.F. Zarządzeniem Przewodniczącego VII Wydziału Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2024 r. sędzia ten został wyznaczony do rozpoznania tej sprawy w składzie jednego sędziego.
Sędzia P.F. uważa, że Przewodniczący VII Wydziału Sądu Apelacyjnego w Warszawie zmienił skład orzekający z rażącym naruszeniem przepisów prawa polskiego o przydziale spraw oraz wyznaczaniu i zmianie składu sądu. W tych okolicznościach sędzia ten zastanawia się, czy skład orzekający, który został zmieniony w ten sposób, można uznać za niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony uprzednio na mocy ustawy.
W tych okolicznościach Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„[1)] Czy w świetle art. 2, art. 19 ust. 1 akapit drugi [TUE] w zw. z art. 47 [Karty] sądem niezawisłym, bezstronnym i ustanowionym uprzednio na mocy ustawy oraz zapewniającym skuteczną ochronę prawną jest sąd powszechny ostatniej instancji państwa członkowskiego (sąd apelacyjny), w którego składzie zasiada jednoosobowo sędzia tego sądu wyznaczony do rozpoznania sprawy, na podstawie pisemnej decyzji organu administracyjnego sądu:
1. wydanej z naruszeniem zasady niezmienności składu sądu,
2. wydanej z rażącym naruszeniem przepisów prawa krajowego o przydziale spraw oraz wyznaczaniu i zmianie składu sądu,
3. przy braku zgody sędziego na zasiadanie przez niego w składzie sądu z uwagi na wydanie pisemnej decyzji przez organ administracyjny sądu o przydziale sprawy oraz wyznaczaniu i zmianie składu sądu z rażącym naruszeniem przepisów prawa krajowego,
4. prowadzącej do orzekania przez sędziego w warunkach nieważności postępowania z powodu sprzeczności składu tego sądu z przepisami prawa przy niezapewnieniu stronom skutecznej ochrony prawnej,
5. przy braku skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym przysługującemu sędziemu od pisemnej decyzji organu administracyjnego sądu dotyczącej przydziału sprawy oraz wyznaczeniu i składzie sądu w postaci:
a) braku drogi sądowej zapewniającej sędziemu możliwość odwołania się od takiej pisemnej decyzji do bezstronnego i niezawisłego sądu w postępowaniu spełniającym wymagania wynikające z art. 47 i art. 48 [Karty],
b) braku skutecznego środka odwoławczego w zakresie zewnętrznego nadzoru administracyjnego Ministra Sprawiedliwości,
c) braku skutecznego środka odwoławczego w zakresie wewnętrznego nadzoru administracyjnego Prezesa Sądu;
6. w związku z którą wobec sędziego stosowane są czynności trałowe przez Prezesa i Wiceprezesa Sądu mające na celu wywołanie efektu mrożącego z zamiarem zmuszenia sędziego wylosowanego do rozpoznania sprawy przez generator liczb losowych do rozpoznania sprawy w składzie sprzecznym z przepisami prawa w warunkach nieważności postępowania, w tym:
a) przez zastosowanie wobec sędziego czynności z zakresu nadzoru administracyjnego wkraczających w dziedzinę, w której sędziowie są niezawiśli,
b) przez zastosowanie wobec sędziego środków z zakresu wewnętrznego nadzoru administracyjnego nieznanych ustawie,
c) przez zastosowanie wobec sędziego środków z zakresu wewnętrznego nadzoru administracyjnego znanych ustawie w sytuacji niezawinionej przez sędziego,
d) przez dyskryminowanie sędziego w zatrudnieniu przez stosowanie wobec niego środków z zakresu wewnętrznego nadzoru administracyjnego, przy jednoczesnym niestosowaniu żadnych środków z zakresu tego nadzoru (znanych i nieznanych ustawie) wobec innych sędziów tego sądu, ponoszących całkowitą odpowiedzialność za rażące naruszenie przepisów prawa krajowego o przydziale spraw oraz wyznaczaniu i zmianie składu sądu?
[2)] [W przypadku udzielenia odpowiedzi przeczącej na pytanie pierwsze] Czy w świetle art. 2, art. 19 ust. 1 akapit drugi [TUE] w zw. z art. 47 [Karty] sądem niezawisłym, bezstronnym i ustanowionym uprzednio na mocy ustawy oraz zapewniającym skuteczną ochronę prawną jest sąd ostatniej instancji państwa członkowskiego (sąd apelacyjny), w składzie którego jednoosobowo zasiada sędzia tego sądu wyznaczony do rozpoznania sprawy, na podstawie pisemnej decyzji organu administracyjnego sądu w warunkach określonych w punktach 1–6, który kierując się zasadą praworządności następczo udzielił wyraźnej zgody na orzekanie w składzie sądu przy braku sprzeciwu obu stron procesu lub za ich zgodą?”.
Postępowanie przed Trybunałem
Pismem złożonym w dniu 18 kwietnia 2025 r. za pośrednictwem systemu e‑Curia sekretariat sądu odsyłającego przekazał Trybunałowi postanowienie wydane w dniu 11 kwietnia 2025 r., którym sąd odsyłający umorzył postępowanie ze względu na zawartą między stronami ugodę i cofnięcie pozwu przez VA (zwane dalej „postanowieniem o umorzeniu postępowania z dnia 11 kwietnia 2025 r.”). Postanowienie to zostało zarejestrowane, zgodnie z postanowieniem prezesa Trybunału z dnia 2 maja 2025 r., jako cofnięcie wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w sprawie C‑124/25. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zawieszone do czasu wykreślenia jej z rejestru.
Pismem złożonym w sekretariacie Trybunału w dniu 13 maja 2025 r. za pośrednictwem systemu e-Curia sędzia P.F. poinformował jednak Trybunał, że nie cofa swojego wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. Sędzia ten uważa, że postanowienie o umorzeniu postępowania z dnia 11 kwietnia 2025 r. zostało wydane przez Przewodniczącego VII Wydziału Sądu Apelacyjnego w Warszawie bez podstawy prawnej w trakcie nieobecności tego sędziego.
Postanowieniem prezesa Trybunału z dnia 25 maja 2025 r. zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie zostało utrzymane. Sędzia P.F. został poproszony o wyjaśnienie, czy postanowienie o umorzeniu postępowania z dnia 11 kwietnia 2025 r. jest prawomocne, a jeśli tak, to czy i z jakich powodów nadal konieczne jest udzielenie odpowiedzi na pytania prejudycjalne.
W odpowiedzi z dnia 2 czerwca 2025 r. sędzia ten poinformował Trybunał, że postanowienie o umorzeniu postępowania z dnia 11 kwietnia 2025 r., choć prawomocne, może stać się przedmiotem skargi kasacyjnej, której termin do wniesienia upływa w czerwcu 2025 r. Wskazał on jednocześnie, że w jego przekonaniu postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa krajowego o przydziale spraw oraz wyznaczaniu i zmianie składu sądu.
W tym kontekście, postanowieniem z dnia 2 czerwca 2025 r., sędzia P.F. skierował do Trybunału dwa nowe pytania prejudycjalne. Jego zdaniem ze względu na powiązanie tych dwóch pytań z pytaniami przedłożonymi w niniejszej sprawie udzielenie odpowiedzi na pytania w rozpatrywanej tu sprawie pozostaje konieczna.
Postanowienie z dnia 2 czerwca 2025 r. zostało zarejestrowane przez sekretariat Trybunału pod sygnaturą C‑366/25 jako nowy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.
W dniu 21 października 2025 r. sędzia P.F. przekazał Trybunałowi za pośrednictwem systemu e‑Curia kilka dokumentów, w tym postanowienie z dnia 13 października 2025 r., w którym podjął postępowanie główne i pominął postanowienie o umorzeniu postępowania z dnia 11 kwietnia 2025 r. W pierwszym z tych postanowień sędzia P.F. wskazuje, że postanowienie o umorzeniu postępowania z dnia 11 kwietnia 2025 r. jest prawomocne i nie podlega zaskarżeniu w trybie zwyczajnym. Uznając jednak, że postanowienie to zostało wydane przez sąd krajowy, który nie daje wymaganych gwarancji niezawisłości i bezstronności i nie jest sądem ustanowionym uprzednio na mocy ustawy, sędzia P.F. uważa, że postanowienie to należy uznać za niebyłe.
W przedmiocie umorzenia postępowania
Zgodnie z art. 53 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem jeżeli Trybunał jest oczywiście niewłaściwy do rozpoznania sprawy, Trybunał, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, może w każdej chwili wydać postanowienie z uzasadnieniem, bez dalszych czynności procesowych.
Zgodnie z art. 100 § 2 regulaminu postępowania Trybunał może w każdej chwili stwierdzić, że przesłanki jego właściwości nie są już spełnione.
Powyższe przepisy należy zastosować w niniejszej sprawie.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału procedura przewidziana w art. 267 TFUE jest instrumentem współpracy pomiędzy Trybunałem i sądami krajowymi, dzięki któremu Trybunał dostarcza sądom krajowym elementów wykładni prawa Unii, które są im niezbędne do rozstrzygnięcia zawisłych przed nimi sporów. Odesłanie prejudycjalne nie ma służyć wydawaniu opinii doradczych w przedmiocie pytań ogólnych i hipotetycznych, lecz ma być podyktowane potrzebą skutecznego rozstrzygnięcia sporu (wyrok z dnia 26 marca 2020 r., Miasto Łowicz i Prokurator Generalny, C‑558/18 i C‑563/18, EU:C:2020:234, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo).
Jak wynika bowiem z samego brzmienia art. 267 TFUE, orzeczenie w trybie prejudycjalnym musi być „niezbędne”, aby umożliwić sądowi odsyłającemu „wydanie wyroku” w zawisłej przed nim sprawie (wyrok z dnia 26 marca 2020 r., Miasto Łowicz i Prokurator Generalny, C‑558/18 i C‑563/18, EU:C:2020:234, pkt 45 i przytoczone tam orzecznictwo).
I tak Trybunał wielokrotnie powtarzał, że zarówno z brzmienia, jak i z systematyki art. 267 TFUE wynika, iż warunkiem zastosowania procedury prejudycjalnej jest rzeczywiste istnienie przed sądem krajowym sporu, w którym sąd ten ma wydać orzeczenie pozwalające na uwzględnienie orzeczenia prejudycjalnego (wyrok z dnia 26 marca 2020 r., Miasto Łowicz i Prokurator Generalny, C‑558/18 i C‑563/18, EU:C:2020:234, pkt 46 i przytoczone tam orzecznictwo).
Ponadto jeżeli Trybunał stwierdzi, że brak jest faktycznej zawisłości sporu przed sądem odsyłającym, skutkiem czego udzielenie odpowiedzi na pytanie prejudycjalne w żaden sposób nie może przyczynić się do rozstrzygnięcia przez ten sąd rzeczonego sporu, Trybunał umarza postępowanie w sprawie wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym (wyroki: z dnia 26 lutego 2015 r., Matei, C‑143/13, EU:C:2015:127, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo; a także z dnia 24 listopada 2022 r., Banco Cetelem, C‑302/21, EU:C:2022:919, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo).
W niniejszym wypadku, jak wynika z pkt 10 niniejszego postanowienia, VA cofnęła pozew w następstwie zawarcia ugody z BNP Paribas Bank Polska. W postanowieniu o umorzeniu postępowania z dnia 11 kwietnia 2025 r. to cofnięcie pozwu zostało odnotowane, a postępowanie przed sądem odsyłającym zostało prawomocnie zakończone.
W związku z tym przed sądem odsyłającym nie toczy się już żaden spór. Okoliczność, że sąd odsyłający wnosi o podtrzymanie wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym ze względu na ewentualne znaczenie pytań prejudycjalnych z powodu ich powiązania z pytaniami postawionymi w innej sprawie, nie ma w tym względzie znaczenia. Ponadto, ponieważ bezsporne jest, że nie istnieje już spór między stronami w postępowaniu głównym, gdyż zawarły one ugodę, nie ma potrzeby uwzględnienia postanowienia z dnia 13 października 2025 r.
W świetle całości powyższych rozważań należy stwierdzić, że przesłanki właściwości Trybunału nie są już spełnione. W tych okolicznościach postępowanie w sprawie wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym należy umorzyć.
W przedmiocie kosztów
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach.
Z powyższych względów Trybunał (siódma izba) postanawia, co następuje:
Postępowanie w przedmiocie wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożonego przez Sąd Apelacyjny w Warszawie (Polska) postanowieniem z dnia 17 stycznia 2025 r. zostaje umorzone.
Sporządzono w Luksemburgu w dniu 5 grudnia 2025 r.
Podpisy
* Język postępowania: polski.
i Niniejszej sprawie została nadana fikcyjna nazwa. Nie odpowiada ona rzeczywistej nazwie ani rzeczywistemu nazwisku żadnej ze stron postępowania.
