Art. 3
Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, Dz.U. 1946 nr 3 poz. 17. Brzmienie bez zmian od 5 lutego 1946 r.
Art. 3.
1.
Za odszkodowaniem przejmuje Państwo na własność:
A.
Przedsiębiorstwa górnicze i przemysłowe w następujących gałęziach gospodarki narodowej:
1)
kopalnie oraz nadania górnicze, podlegające przepisom prawa górniczego,
2)
przemysł naftowy i gazu ziemnego z kopalniami, rafineriami, gazoliniarniami i innymi
zakładami przetwórczymi, gazociągami oraz przemysł paliw syntetycznych,
3)
przedsiębiorstwa, służące do wytwarzania, przetwarzania, przesyłania lub rozdzielania
energii elektrycznej w celu zarobkowego zbytu albo w celu zasilania publicznych środków
komunikacji, korzystających z prądu silnego,
4)
przedsiębiorstwa, służące do wytwarzania, przetwarzania, przesyłania lub rozdzielania
gazu dla celów przemysłowych i domowych,
5)
zakłady wodociągowe, obejmujące więcej, aniżeli teren jednej gminy (okręgowe zakłady
wodociągowe),
6)
huty żelaza oraz huty metali kolorowych,
7)
przedsiębiorstwa przemysłu zbrojeniowego, lotniczego oraz materiałów wybuchowych,
8)
koksownie,
9)
cukrownie i rafinerie cukru,
10)
gorzelnie przemysłowe, destylarnie, rafinerie spirytusu oraz fabryki wódek,
11)
browary o zdolności produkcyjnej powyżej 15.000 hl rocznie,
12)
fabryki drożdży,
13)
młyny zbożowe o zdolności przemiałowej powyżej 16 ton zboża na dobę, obliczonej na
podstawie długości walców lub powierzchni kamieni młyńskich,
14)
olejarnie o zdolności produkcyjnej powyżej 500 ton rocznie oraz wszelkie rafinerie
tłuszczów jadalnych,
15)
chłodnie składowe,
16)
wielki i średni przemysł włókienniczy,
17)
przemysł poligraficzny i drukarnie. Rozporządzenie Rady Ministrów określi co do przedsiębiorstw,
wymienionych w pkt 16 i 17, które kategorie z nich przechodzą na własność Państwa,
a co do drukarń, które z nich mają być przekazane na własność organizacjom politycznym
lub społecznym, stowarzyszeniom lub spółdzielniom.
B.
Przedsiębiorstwa przemysłowe nie wymienione pod A, jeżeli zdolne są zatrudnić przy
produkcji na jedną zmianę więcej, niż 50 pracowników.
Spod działania tego przepisu wyłącza się przedsiębiorstwa robót budowlanych oraz instalacyjnych
bez względu na ilość pracowników, którą zdolne są zatrudnić. Rozporządzenie Rady Ministrów
może podwyższyć dolną granicę 50-ciu pracowników w przemyśle wyrobów niepowszechnego
użytku, bądź mało zmechanizowanym, bądź o charakterze pionierskim lub sezonowym.
C.
1)
Przedsiębiorstwa komunikacyjne (kolei żelaznych normalnych i wąskotorowych, kolei
elektrycznych, komunikacji powietrznej),
2)
przedsiębiorstwa telekomunikacyjne (telefoniczne, telegraficzne, radiowe,).
2.
Przejęciu przez Państwo na własność nie podlegają przedsiębiorstwa, wymienione w ust.
1, jeżeli stanowią własność związków samorządowych, międzykomunalnych, spółdzielni
albo związków spółdzielni. Jeżeli własność wymienionych związków lub spółdzielni dotyczy
tylko części przedsiębiorstwa lub tylko części udziału majątkowego w nim, natenczas
przejęciu na własność przez Państwo podlega tylko pozostała część.
3.
Uchwała Rady Ministrów, powzięta na wniosek zainteresowanego Ministra, może wyłączyć
spod działania przepisu ust. 1 poszczególne przedsiębiorstwa albo ich kategorie lub
grupy.
4.
Poszczególne przedsiębiorstwa, istniejące w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy,
a nie podpadające pod przepis ust. 1, mogą być przejęte na własność przez Państwo
na zasadzie uchwały Rady Ministrów, powziętej na wniosek zainteresowanego ministra,
jeśli posiadają one faktyczną wyłączność produkcji w ważnych gałęziach gospodarki
narodowej; w tym samym trybie może nastąpić przejęcie na własność przez Państwo przedsiębiorstw
bankowych oraz szczególnych urządzeń magazynowych, składowych lub przeładunkowych,
zwłaszcza w portach lub przy drogach kolejowych i wodnych.
5.
Przepis art. 2 ust. 7 stosuje się odpowiednio do przedsiębiorstw przejętych na zasadzie
niniejszego artykułu.
6.
Orzeczenie o przejęciu przez Państwo na własność w trybie niniejszego artykułu może
nastąpić tylko do dnia 31 grudnia 1946 r.
Orzeczenia do art. 3
Ten przepis powołuje 87 orzeczeń, w tym ust. 1: 54, ust. 3: 2, ust. 4: 4, ust. 5: 22, ust. 6: 7.
Wszystkie
Sąd Najwyższy
Sądy apelacyjne
Sądy okręgowe
Sądy rejonowe
Sądy administracyjne
Sortuj: najczęściej cytowane
- I C 621/25Sąd Okręgowy w Warszawie, wyrok z 27.11.2025
odszkodowanie
- I C 3/17Sąd Okręgowy w Warszawie, wyrok z 18.09.2025
odpowiedzialność
- I C 23/17Sąd Okręgowy w Warszawie, wyrok z 21.02.2025
odpowiedzialność skarbu państwa
- I OSK 918/22Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 20.11.2024
Nieruchomości
- I OSK 289/22Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 20.11.2024
Nieruchomości
- I C 2432/21Sąd Okręgowy w Warszawie, wyrok z 03.10.2023
odszkodowanie
- I OSK 2084/21Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 28.10.2022
Nieruchomości
- V ACa 95/20Sąd Apelacyjny w Warszawie, wyrok z 25.08.2022
odpowiedzialność skarbu państwa
- I SA/Wa 123/21Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrok z 24.05.2022
Administracyjne postępowanie
- I SA/Wa 2071/21Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrok z 21.03.2022
Inne
