Art. 1
Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, Dz.U. 1982 nr 11 poz. 81. Brzmienie bez zmian od 6 kwietnia 1982 r.
Art. 1.
W ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
(Dz. U. Nr 16, poz. 93, z 1971 r. Nr 27, poz. 252 i z 1976 r. Nr 19, poz. 122) wprowadza się następujące zmiany:
1)
art. 131 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 131.
Przy tłumaczeniu i stosowaniu przepisów niniejszego kodeksu należy mieć na względzie,
że Polska Rzeczpospolita Ludowa gwarantuje własność i całkowitą ochronę indywidualnych
Gospodarstwo rolneGrunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą. Definicja ma znaczenie przede wszystkim w prawie cywilnym.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, stanowiących trwały i równoprawny element społeczno-gospodarczego
ustroju Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
”
;
2)
w art. 160:
a)
§ 1. otrzymuje brzmienie:
„
§ 1.
Własność nieruchomości rolnej lub jej części może być przeniesiona na rzecz osoby
fizycznej tylko wtedy, gdy nabywca:
1)
Staż pracyOkresy zatrudnienia i inne okresy zaliczane przez przepisy do uprawnień pracowniczych lub ubezpieczeniowych. Ma znaczenie między innymi dla wymiaru niektórych świadczeń i uprawnień.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu w jakimkolwiek gospodarstwie rolnym bezpośrednio przy produkcji rolnej
albo
2)
ma kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego.
”
,
b)
§ 3. otrzymuje brzmienie:
„
§ 3.
Rozporządzenie Rady Ministrów, wydane po zasięgnięciu opinii właściwej komisji sejmowej
oraz sejmowej Komisji Prac Ustawodawczych, określi, jakie nieruchomości uważa się
za nieruchomości rolne, jakie gospodarstwo uważa się za gospodarstwo rolne, jakie
kwalifikacje uważa się za kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz organ
właściwy do stwierdzania spełnienia warunków wymaganych dla nabycia własności nieruchomości
rolnej przez osobę fizyczną i do wydawania zezwoleń na nabycie własności nieruchomości
rolnej przez Osoba prawnaJednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje osobowość prawną, np. Skarb Państwa, spółka akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością albo fundacja. Działa przez swoje organy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu. Rozporządzenie to może uzależnić przeniesienie własności
nieruchomości rolnej od przejęcia przez nabywcę ciążących na niej długów z tytułu
nadania albo z tytułu sprzedaży przez Państwo.
”
;
3)
w art. 161:
a)
§ 1 i 2 otrzymują brzmienie:
„
§ 1.
Obszar nabytej przez osobę fizyczną nieruchomości rolnej, wraz z obszarem nieruchomości
rolnej stanowiącej już własność nabywcy lub wraz z obszarem odpowiadającym jego udziałowi
we współwłasności takiej nieruchomości, nie może przekraczać norm obszarowych, które
według przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej stanowią górną granicę obszaru nieruchomości
nie podlegającej przejęciu przez Państwo na cele reformy rolnej.
§ 2.
W razie przekroczenia obszaru wymienionego w § 1 nadwyżka może być przejęta na własność
Państwa, chyba że przekroczenie obszaru jest nieznaczne, a przejęcie nadwyżki nie
byłoby celowe. Przejęcie następuje bez odszkodowania, w stanie wolnym od obciążeń,
z wyjątkiem obciążeń z tytułu służebności gruntowych. O przejęciu nadwyżki orzeka
sąd w postępowaniu nieprocesowym na wniosek Skarbu Państwa.
”
.
b)
§ 4. uchyla się;
4)
art. 162 uchyla się;
5)
art. 163 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 163.
§ 1.
Jeżeli wskutek przeniesienia własności nieruchomości rolnej lub jej części miałby
nastąpić podział gospodarstwa rolnego, przeniesienie własności może nastąpić tylko
wtedy, gdy nabywana nieruchomość rolna lub jej część bądź sama przez się, bądź wraz
z nieruchomościami stanowiącymi już własność nabywcy lub wraz z obszarem odpowiadającym
jego udziałowi we współwłasności utworzy gospodarstwo rolne zdolne do towarowej produkcji
rolnej.
§ 2.
Przy ocenie zdolności gospodarstwa rolnego nabywcy do towarowej produkcji rolnej uwzględnia
się zarówno nieruchomości należące do wspólnego majątku małżonków, jak i nieruchomości
należące do odrębnego majątku każdego z nich, jeżeli nieruchomości te stanowią lub
mogą stanowić całość gospodarczą.
”
;
6)
art. 164 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 164.
Przepisów artykułu poprzedzającego nie stosuje się do przeniesienia własności nieruchomości
rolnej na rzecz Państwa.
”
;
7)
art. 165 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 165.
Rozporządzenie Rady Ministrów, wydane po zasięgnięciu opinii właściwej komisji sejmowej,
określi warunki uznania gospodarstwa rolnego za zdolne do towarowej produkcji rolnej
oraz organ właściwy do stwierdzenia tych warunków. Jeżeli przeniesienie własności
nieruchomości rolnej lub jej części następuje w drodze orzeczenia sądu lub ugody sądowej,
zdolność gospodarstwa rolnego do towarowej produkcji rolnej ustala sąd.
”
;
8)
art. 214 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 214.
§ 1.
Jeżeli zniesienie współwłasności nieruchomości rolnej przez podział między współwłaścicieli
nie jest dopuszczalne, własność nieruchomości może być przyznana tylko temu ze współwłaścicieli,
który odpowiada warunkom wymaganym dla nabycia własności nieruchomości rolnej w drodze
przeniesienia własności.
§ 2.
Jeżeli kilku współwłaścicieli odpowiada warunkom wymaganym dla nabycia własności nieruchomości
rolnej w drodze przeniesienia własności, własność nieruchomości będzie przyznana temu
z nich, na którego wyrażą zgodę wszyscy współwłaściciele.
§ 3.
W braku zgody między współwłaścicielami sąd przyzna nieruchomość temu ze współwłaścicieli,
który stale pracuje w gospodarstwie rolnym obejmującym tę nieruchomość, chyba że interes
społeczno-gospodarczy przemawia za wyborem innego właściciela.
§ 4.
Jeżeli kilku współwłaścicieli stale pracuje w gospodarstwie rolnym obejmującym nieruchomość,
sąd przyzna nieruchomość temu ze współwłaścicieli, który daje najlepszą gwarancję
należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego.
§ 5.
Przepisy paragrafów poprzedzających stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy nieruchomość
rolna może być podzielona, ale liczba wydzielonych części jest mniejsza od liczby
współwłaścicieli uprawnionych do otrzymania gospodarstwa.
”
;
9)
art. 215 uchyla się;
10)
art. 216 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 216.
§ 1.
Współwłaściciel, któremu wskutek zniesienia współwłasności przypada nieruchomość rolna,
obowiązany jest do spłat na rzecz pozostałych współwłaścicieli, którzy w chwili zniesienia
współwłasności:
1)
odpowiadają warunkom wymaganym dla nabycia własności nieruchomości rolnej w drodze
przeniesienia własności, albo
2)
są małoletni bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół, albo
3)
są trwale niezdolni do pracy.
§ 2.
Ograniczeń przewidzianych w § 1 nie stosuje się do spłat na rzecz małżonka w razie
zniesienia współwłasności nieruchomości rolnej, która stosownie do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego należy do wspólnego majątku małżonków.
§ 3.
Wypłata spłat współwłaścicielom mającym kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego
ulega zawieszeniu do czasu podjęcia stałej pracy w jakimkolwiek gospodarstwie rolnym
bezpośrednio przy produkcji rolnej. Jeżeli podjęcie takiej pracy nie nastąpi w ciągu
roku od chwili zniesienia współwłasności, prawo do spłaty wygasa.
§ 4.
Współwłaściciele, którym zostały przyznane spłaty w związku z ich pracą w gospodarstwie
rolnym, a którzy zaprzestali pracy w takim gospodarstwie, tracą prawo do spłat jeszcze
nie uiszczonych, chyba że stali się trwale niezdolni do pracy.
§ 5.
Oszacowanie nieruchomości rolnej w celu ustalenia wartości udziałów współwłaścicieli
przeprowadza się według przepisów dotyczących sprzedaży państwowych nieruchomości
rolnych.
§ 6.
Spłaty przypadające współwłaścicielom określonym w § 1 pkt 1 mogą być obniżone. Przy
określaniu stopnia ich obniżenia bierze się pod uwagę:
1)
typ, wielkość i stan gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem zniesienia współwłasności,
2)
sytuację osobistą i majątkową współwłaściciela zobowiązanego do spłat i współwłaściciela
uprawnionego do ich otrzymania.
”
;
11)
w art. 217 w zdaniu pierwszym wyrazy: „mającej kwalifikacje” zastępuje się wyrazami: „odpowiadającej warunkom”, a zdanie drugie skreśla się;
12)
w art. 218 wyrazy: „warunki uznania pracy w gospodarstwie rolnym za wykonywaną nieprzerwanie co najmniej
od roku” skreśla się;
13)
art. 1059 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 1059.
Spadkobiercy dziedziczą z ustawy gospodarstwo rolne, jeżeli w chwili otwarcia spadku:
1)
odpowiadają warunkom wymaganym dla nabycia własności nieruchomości rolnej w drodze
przeniesienia własności albo
2)
są małoletni bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół, albo
3)
są trwale niezdolni do pracy.
”
;
14)
art. 1060 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 1060.
W granicach określonych w art. 931 § 2 wnuki spadkodawcy, które w chwili otwarcia
spadku odpowiadają warunkom przewidzianym w art. 1059 pkt 1, dziedziczą gospodarstwo
rolne także wtedy, gdy ich ojciec lub matka nie mogą gospodarstwa dziedziczyć dla
braku warunków przewidzianych w art. 1059. Przepis ten stosuje się odpowiednio do
dalszych zstępnych.
”
;
15)
art. 1061 uchyla się;
16)
art. 1062 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 1062.
§ 1.
Rodzeństwo spadkodawcy, które w chwili otwarcia spadku odpowiada warunkom przewidzianym
w art. 1059 pkt 1, dziedziczy gospodarstwo rolne także wtedy, gdy zstępni spadkodawcy
nie mogą gospodarstwa dziedziczyć dla braku warunków przewidzianych w art. 1059 lub
w art. 1060.
§ 2.
W granicach określonych w art. 934 dzieci rodzeństwa spadkodawcy, które w chwili otwarcia
spadku odpowiadają warunkom przewidzianym w art. 1059 pkt 1, dziedziczą gospodarstwo
rolne także wtedy, gdy ich ojciec lub matka nie mogą gospodarstwa dziedziczyć dla
braku warunków przewidzianych w art. 1059 lub w § 1 niniejszego artykułu. Przepis
ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.
”
;
17)
art. 1063 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 1063.
Jeżeli ani małżonek spadkodawcy, ani żaden z jego krewnych powołanych do dziedziczenia
z ustawy nie odpowiada warunkom przewidzianym dla dziedziczenia gospodarstwa rolnego
albo jeżeli uprawnionymi do dziedziczenia są wyłącznie osoby, które w chwili otwarcia
spadku są trwale niezdolne do pracy, gospodarstwo dziedziczą spadkobiercy na zasadach
ogólnych.
”
;
18)
art. 1064 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 1064.
Rozporządzenie Rady Ministrów określi wypadki, w których pobieranie nauki zawodu lub
uczęszczanie do szkół uprawnia do dziedziczenia gospodarstwa rolnego, oraz zasady
i tryb stwierdzania trwałej niezdolności do pracy.
”
;
19)
art. 1065 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 1065.
§ 1.
Spadkobiercą testamentowym gospodarstwa rolnego może być każda osoba, która w chwili
otwarcia spadku odpowiada warunkom wymaganym dla nabycia własności nieruchomości rolnej
w drodze przeniesienia własności.
§ 2.
Osoba należąca do kręgu spadkobierców ustawowych może na podstawie testamentu dziedziczyć
gospodarstwo rolne również wtedy, gdy byłaby uprawniona do dziedziczenia tego gospodarstwa
z ustawy.
§ 3.
Jeżeli gospodarstwo rolne zostało przeznaczone w testamencie osobie nie odpowiadającej
wymaganiom przewidzianym w paragrafach poprzedzających, dziedziczą je spadkobiercy
ustawowi.
§ 4.
Do dziedziczenia testamentowego przez osoby prawne stosuje się odpowiednio przepisy
art. 160 § 2.
”
;
20)
art. 1068 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 1068.
Obszar nabytej przez osobę fizyczną w drodze dziedziczenia lub zapisu nieruchomości
rolnej wraz z obszarem nieruchomości rolnej stanowiącej już własność tego spadkobiercy
lub zapisobiercy albo z obszarem odpowiadającym jego udziałowi we współwłasności nie
może przekraczać obszaru, który według przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej
stanowi górną granicę obszaru nieruchomości nie podlegającej przejęciu przez Państwo
na cele reformy rolnej. Przepisy art. 161 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio.
”
;
21)
art. 1069 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 1069.
Jeżeli do spadku należy gospodarstwo rolne, spadkobierca może zbyć spadek w całości
lub w części tylko osobie odpowiadającej warunkom wymaganym dla nabycia własności
nieruchomości rolnej w drodze przeniesienia własności. Dotyczy to również zbycia udziału
spadkowego.
”
;
22)
w art. 1071:
a)
w § 1 w zdaniu pierwszym wyrazy: „i nie jest trwale niezdolny do pracy” skreśla się;
b)
§ 2 i 3 otrzymują brzmienie:
„
§ 2.
W braku zgody między współspadkobiercami sąd przyzna gospodarstwo rolne temu ze spadkobierców,
który stale pracuje w tym gospodarstwie, chyba że interes społeczno-gospodarczy przemawia
za wyborem innego spadkobiercy.
§ 3.
Spadkobierca, który w chwili działu spadku jest trwale niezdolny do pracy, może otrzymać
gospodarstwo rolne tylko wtedy, gdy jest to usprawiedliwione „szczególnymi okolicznościami
sprawy”.
”
;
23)
w art. 1073 zdanie drugie skreśla się;
24)
art. 1074 uchyla się;
25)
art. 1085 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 1085.
Spadkobierca, który w wyniku działu spadku otrzymał gospodarstwo rolne i zbył je przed
upływem lat dziesięciu od daty otwarcia spadku, obowiązany jest do wydania korzyści,
uzyskanych w wyniku zbycia gospodarstwa, pozostałym spadkobiercom dziedziczącym gospodarstwo
rolne, stosownie do ich udziałów w tym gospodarstwie.
”
;
26)
w art. 1088 § 2 otrzymuje brzmienie:
„
§ 2.
Jeżeli w chwili działu spadku żaden ze spadkobierców nie odpowiada warunkom określonym
w paragrafie poprzedzającym, wkład gruntowy wraz z działką przyzagrodową i siedliskową
ulega sprzedaży stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego. W takim wypadku rolniczej spółdzielni produkcyjnej przysługuje prawo pierwokupu,
”
Orzeczenia do art. 1
Ten przepis powołuje 2 orzeczenia.
Wszystkie
Sąd Najwyższy
Sądy apelacyjne
Sądy okręgowe
Sądy rejonowe
Sądy administracyjne
Sortuj: najczęściej cytowane
- I Ns 674/17Sąd Rejonowy Poznań-Stare Miasto w Poznaniu, postanowienie z 26.09.2018
- I Ns 200/14Sąd Rejonowy Poznań-Stare Miasto w Poznaniu, postanowienie z 08.10.2015
