Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych

Własność nieruchomości rolnej lub jej części może być przeniesiona na rzecz osoby fizycznej tylko wtedy, gdy nabywca:

Rozporządzenie Rady Ministrów, wydane po zasięgnięciu opinii właściwej komisji sejmowej oraz sejmowej Komisji Prac Ustawodawczych, określi, jakie nieruchomości uważa się za nieruchomości rolne, jakie gospodarstwo uważa się za gospodarstwo rolne, jakie kwalifikacje uważa się za kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz organ właściwy do stwierdzania spełnienia warunków wymaganych dla nabycia własności nieruchomości rolnej przez osobę fizyczną i do wydawania zezwoleń na nabycie własności nieruchomości rolnej przez osoby prawneOsoba prawnaJednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje osobowość prawną, np. Skarb Państwa, spółka akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością albo fundacja. Działa przez swoje organy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu. Rozporządzenie to może uzależnić przeniesienie własności nieruchomości rolnej od przejęcia przez nabywcę ciążących na niej długów z tytułu nadania albo z tytułu sprzedaży przez Państwo.

Obszar nabytej przez osobę fizyczną nieruchomości rolnej, wraz z obszarem nieruchomości rolnej stanowiącej już własność nabywcy lub wraz z obszarem odpowiadającym jego udziałowi we współwłasności takiej nieruchomości, nie może przekraczać norm obszarowych, które według przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej stanowią górną granicę obszaru nieruchomości nie podlegającej przejęciu przez Państwo na cele reformy rolnej.

W razie przekroczenia obszaru wymienionego w § 1 nadwyżka może być przejęta na własność Państwa, chyba że przekroczenie obszaru jest nieznaczne, a przejęcie nadwyżki nie byłoby celowe. Przejęcie następuje bez odszkodowania, w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem obciążeń z tytułu służebności gruntowych. O przejęciu nadwyżki orzeka sąd w postępowaniu nieprocesowym na wniosek Skarbu Państwa.

W braku zgody między współspadkobiercami sąd przyzna gospodarstwo rolne temu ze spadkobierców, który stale pracuje w tym gospodarstwie, chyba że interes społeczno-gospodarczy przemawia za wyborem innego spadkobiercy.

Spadkobierca, który w chwili działu spadku jest trwale niezdolny do pracy, może otrzymać gospodarstwo rolne tylko wtedy, gdy jest to usprawiedliwione „szczególnymi okolicznościami sprawy”.

Jeżeli w chwili działu spadku żaden ze spadkobierców nie odpowiada warunkom określonym w paragrafie poprzedzającym, wkład gruntowy wraz z działką przyzagrodową i siedliskową ulega sprzedaży stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego . W takim wypadku rolniczej spółdzielni produkcyjnej przysługuje prawo pierwokupu,

Przepisy ustawy stosuje się do spadków otwartych od dnia jej wejścia w życie.

Do przeniesienia własnościPrzeniesienie własnościPrzejście prawa własności rzeczy lub prawa majątkowego z jednej osoby na inną na podstawie czynności prawnej albo zdarzenia przewidzianego w ustawie. Przeniesienie własności nieruchomości wymaga umowy w formie aktu notarialnego.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu i zniesienia współwłasnościZniesienie współwłasnościZakończenie wspólnego prawa własności kilku osób do tej samej rzeczy. Może nastąpić przez podział rzeczy, przyznanie jej jednemu współwłaścicielowi ze spłatą pozostałych albo sprzedaż i podział uzyskanej kwoty.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu nieruchomości rolnej stosuje się przepisy obowiązujące w dacie tych zdarzeń.

Nabycie własności nieruchomości przez posiadacza samoistnegoPosiadacz samoistnyOsoba, która faktycznie włada rzeczą jak właściciel, bez względu na to, czy jest nim w rzeczywistości.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu stwierdza sąd w postępowaniu nieprocesowymPostępowanie nieprocesoweTryb postępowania cywilnego stosowany w sprawach, w których sąd działa z udziałem uczestników, a nie stron sporu. Dotyczy między innymi spraw spadkowych, rodzinnych i rejestrowych.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu. Ten sam tryb postępowania stosuje się w sprawach o odroczenie terminu zapłaty należności z tytułu nabycia własności nieruchomości.

Wniosek do sądu o wszczęcie postępowania może zgłosić także właściwy terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego.

W postanowieniu stwierdzającym nabycie własności nieruchomości sąd określa według zasad obowiązujących w przepisach o księgach wieczystychKsięga wieczystaPubliczny rejestr przedstawiający stan prawny nieruchomości oraz niektórych praw. Zawiera między innymi dane o właścicielu, obciążeniach i hipotekach.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu położenie, obszar oraz osobę właściciela nieruchomości, a jeżeli dla nieruchomości jest założona księga wieczysta lub zbiór dokumentów - oznaczenie księgi lub zbioru. Ponadto sąd w postanowieniu tym określa wysokość, sposób i terminy spłat albo orzeka o zwolnieniu od obowiązku spłaty należności, a gdy nabycie nastąpiło w związku z zawartą umową o dożywocie - stwierdza powstanie prawa dożywocia.

Postępowanie w sprawach wymienionych w § 1 jest wolne od opłat sądowych.

Prawomocne postanowienie sądu, stwierdzające nabycie własności nieruchomości przez posiadacza samoistnegoPosiadacz samoistnyOsoba, która faktycznie włada rzeczą jak właściciel, bez względu na to, czy jest nim w rzeczywistości.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, stanowi podstawę do ujawnienia nowego stanu własności w księdze wieczystejKsięga wieczystaPubliczny rejestr przedstawiający stan prawny nieruchomości oraz niektórych praw. Zawiera między innymi dane o właścicielu, obciążeniach i hipotekach.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu oraz w ewidencji gruntów i budynkówEwidencja gruntów i budynkówUrzędowy zbiór informacji o gruntach, budynkach, lokalach oraz ich właścicielach lub władających. Dane ewidencyjne mają znaczenie informacyjne i nie rozstrzygają samodzielnie o prawie własności.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu.

Sąd przesyła postanowienie, o którym mowa w § 1, państwowemu biuru notarialnemu właściwemu do prowadzenia dla nieruchomości księgi wieczystej. Państwowe biuro notarialne po otrzymaniu postanowienia podejmuje z urzędu postępowanie o wpis w księdze wieczystej lub ujawnienie w zbiorze dokumentów nabytego prawa, a jeżeli dla nieruchomości nie została założona księga wieczysta lub zbiór dokumentów - o założenie księgi wieczystej. Jeżeli dokonanie wpisu uzależnione jest od przedstawienia mapy i opisu, państwowe biuro notarialne zażąda przedstawienia tych dokumentów od właściwej państwowej jednostki organizacyjnej prowadzącej ewidencję gruntów i budynków.

Postępowanie o ujawnienie nowego stanu własności w księdze wieczystej lub w zbiorze dokumentów oraz o założenie księgi wieczystej na podstawie postanowienia wymienionego w § 1 jest wolne od opłat sądowych.

Postanowienie wymienione w § 1 sąd przesyła również właściwej państwowej jednostce organizacyjnej prowadzącej ewidencję gruntów i budynków.

W razie objęcia nieruchomości lub jej części w posiadanie na podstawie umowy mającej na celu przeniesienie własnościPrzeniesienie własnościPrzejście prawa własności rzeczy lub prawa majątkowego z jednej osoby na inną na podstawie czynności prawnej albo zdarzenia przewidzianego w ustawie. Przeniesienie własności nieruchomości wymaga umowy w formie aktu notarialnego.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, lecz zawartej bez zachowania wymaganej formy aktu notarialnegoAkt notarialnyDokument urzędowy sporządzony przez notariusza w formie określonej prawem, obejmujący czynność prawną lub inne zdarzenie wymagające udokumentowania. W przypadkach wskazanych w ustawie jego forma jest konieczna do ważności czynności.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego wezwie strony do zawarcia umowy w formie prawem przewidzianej lub do przywrócenia poprzedniego stanu posiadania w terminie trzech miesięcy. W wezwaniu należy strony uprzedzić o skutkach jego niewykonania, przewidzianych w § 2.

Po bezskutecznym upływie terminu określonego w § 1, jeżeli okoliczności wskazane w tym przepisie trwają nadal, terenowy organ administracji państwowej wymierzy grzywnęWymierzenie grzywnyOrzeczenie lub nałożenie kary pieniężnej przez właściwy organ albo sąd. Podstawa, wysokość i tryb wymierzenia grzywny zależą od rodzaju postępowania i naruszenia.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu w celu przymuszenia, stosownie do przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Jeżeli w toku postępowania sądowego dotyczącego własności nieruchomości ujawni się, że strony zawarły umowę mającą na celu przeniesienie własności nieruchomości bez zachowania wymaganej formy aktu notarialnego, sąd zawiadomi o tym właściwy terenowy organ administracji państwowej w celu wymierzenia grzywny przewidzianej w § 2, chyba że wcześniej nastąpiło zakończenie postępowania w sposób zgodny ze stanem prawnym nieruchomości.

Umowa mająca na celu przeniesienie własności, lecz zawarta bez zachowania formy prawem przewidzianej, nie stanowi podstawy do ujawnienia nowego stanu władania w ewidencji gruntów i budynków.

Sprawy o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez posiadacza samoistnegoPosiadacz samoistnyOsoba, która faktycznie włada rzeczą jak właściciel, bez względu na to, czy jest nim w rzeczywistości.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu oraz o odroczenie terminu zapłaty należności z tytułu nabycia własności nieruchomości, nie zakończone w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją terenowego organu administracji państwowej, podlegają rozpoznaniu w trybie określonym tą ustawą, jeżeli przepisy poniższe nie stanowią inaczej. Sprawy takie przekazuje się niezwłocznie właściwym sądomWłaściwość sąduUstawowo określona kompetencja sądu do rozpoznania danej sprawy. Może zależeć między innymi od rodzaju sprawy, jej wartości, miejsca lub etapu postępowania.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu.

Odwołania od decyzji terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego w sprawach, o których mowa w § 1, przekazuje się właściwym sądom jako drugiej instancji w tych sprawach. Do postępowania przed przekazaniem odwołania właściwemu sądowi, do terminu jego wniesienia, podstawy oraz formy stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego . Odwołanie wnosi się do sądu za pośrednictwem organu, który wydał decyzję.

Sąd, do którego przesłane zostało odwołanie, może w uzasadnionych wypadkach na posiedzeniu niejawnym wstrzymać natychmiastowe wykonanie decyzji terenowego organu administracji państwowej.

Jeżeli po wejściu w życie niniejszej ustawy, w związku z uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności ostatecznej decyzji terenowego organu administracji państwowej, ma nastąpić ponowne rozpatrzenie sprawy - podlega ona przekazaniu właściwemu sądowi.