Art. 140 u.g.n.
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 399. Obecne brzmienie co najmniej od tekstu jednolitego z 22 listopada 2019 r.
Art. 140.
1.
W razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarb PaństwaPaństwo jako podmiot praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych dotyczących mienia państwowego, które nie należy do innych państwowych osób prawnych. Ma osobowość prawną.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania.
2.
Odszkodowanie pieniężne podlega WaloryzacjaDostosowanie wysokości świadczenia pieniężnego do zmiany siły nabywczej pieniądza albo innych określonych mierników. Może wynikać z ustawy, umowy albo orzeczenia sądu.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, z tym że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa.
3.
Jeżeli zwrotowi podlega część wywłaszczonej nieruchomości, zwracaną kwotę odszkodowania ustala się proporcjonalnie do powierzchni tej części nieruchomości.
3a.
Jeżeli zwrotowi podlega udział w wywłaszczonej nieruchomości albo w jej części, zwracaną kwotę odszkodowania ustala się proporcjonalnie do wielkości udziału.
4.
W razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej WywłaszczeniePozbawienie albo ograniczenie prawa do nieruchomości w drodze decyzji administracyjnej na cel publiczny. Jest dopuszczalne za słusznym odszkodowaniem.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, odszkodowanie, ustalone stosownie do ust. 2, pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. Przepisy ust. 3 i 3a stosuje się odpowiednio.
5.
Jeżeli w ramach odszkodowania została przyznana nieruchomość zamienna oraz dopłata pieniężna, oprócz nieruchomości zamiennej zwraca się także tę dopłatę w wysokości ustalonej według zasad, o których mowa w ust. 2, z tym że wysokość zwaloryzowanej kwoty nie może być wyższa niż różnica między wartością nieruchomości zwracanej a wartością nieruchomości zamiennej określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. W razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości zamiennej stosuje się dopłaty pieniężne równe różnicy wartości tej nieruchomości określonej na dzień zwrotu.
6.
Koszty postępowania o zwrot nieruchomości ponosi odpowiednio Skarb Państwa albo właściwa jednostka samorządu terytorialnego w zależności od tego, któremu z tych podmiotów odszkodowanie jest zwracane.
Orzeczenia do art. 140 u.g.n.
Ten przepis powołuje 185 orzeczeń, w tym ust. 1: 59, ust. 2: 16, ust. 3: 5, ust. 4: 40, ust. 6: 1.
Wszystkie
Sąd Najwyższy
Sądy apelacyjne
Sądy okręgowe
Sądy rejonowe
Sądy administracyjne
Sortuj: najczęściej cytowane
- I ACa 193/23Sąd Apelacyjny w Krakowie, wyrok z 02.10.2025
odszkodowanie
- II CSKP 849/23Sąd Najwyższy, Izba Cywilna, wyrok z 13.06.2025
- I OSK 1861/21Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 19.12.2024
Administracyjne postępowanie
- II SA/Po 523/24Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrok z 21.11.2024
Wywłaszczanie nieruchomości
- IV SA/Po 558/24Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrok z 14.11.2024
Administracyjne postępowanie; Wywłaszczanie nieruchomości
- II CSKP 1998/22Sąd Najwyższy, Izba Cywilna, wyrok z 16.10.2024
- II SA/Po 361/24Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrok z 16.10.2024
Administracyjne postępowanie; Nieruchomości; Gospodarka gruntami
- II SA/Łd 551/24Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wyrok z 09.10.2024
Administracyjne postępowanie; Wywłaszczanie nieruchomości
- II SA/Gl 929/23Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrok z 17.07.2024
Nieruchomości
- IV SA/Po 402/24Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrok z 11.07.2024
Administracyjne postępowanie; Wywłaszczanie nieruchomości
