Art. 174 u.e.r.f.u.s.
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, tekst ujednolicony (nieurzędowy) według stanu na 14 kwietnia 2026 r.: tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1749 ze zmianami z Dz.U. 2026 poz. 26 i Dz.U. 2026 poz. 425. Obecne brzmienie co najmniej od tekstu jednolitego z 14 kwietnia 2026 r.
Art. 174.
1.
Kapitał początkowyKwota ustalana dla osoby ubezpieczonej za okresy ubezpieczenia i pracy przypadające przed rozpoczęciem funkcjonowania obecnego systemu emerytalnego. Jest uwzględniana przy obliczaniu emerytury na nowych zasadach.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2–12.
2.
Przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy:
1)
Okresy składkowe i nieskładkoweOkresy uwzględniane przy ustalaniu prawa do świadczeń emerytalno-rentowych i ich wysokości. Okresy składkowe wiążą się zasadniczo z opłacaniem składek, a nieskładkowe są uwzględniane na podstawie ustawy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, o których mowa w art. 6;
2)
okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5;
3)
okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1–3 i 6–12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2.
2a.
Przy ustalaniu kapitału początkowego do okresów, o których mowa w art. 7 pkt 5 stosuje się art. 53 ust. 1 pkt 2.
3.
Podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1 stycznia 1999 r.
3a.
Przepis art. 17 ust. 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru kapitału początkowego w myśl art. 15 ust. 1 dla ubezpieczonego urodzonego przed dniem 31 grudnia 1968 r. z powodu nauki w szkole wyższej, o której mowa w art. 7 pkt 9.
3b.
Jeżeli okres wskazany do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego obejmuje rok kalendarzowy, w którym ubezpieczony pozostawał w ubezpieczeniu społecznym na podstawie przepisów prawa polskiego jedynie przez część miesięcy tego roku, do obliczenia stosunku sumy kwot Podstawa wymiaru składkiKwota, od której oblicza się wysokość składki na ubezpieczenie społeczne. Sposób jej ustalenia zależy od tytułu ubezpieczenia i przepisów dotyczących danej grupy ubezpieczonych.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu i kwot, o których mowa w art. 15 ust. 3, w okresie tego roku do przeciętnego wynagrodzenia, przyjmuje się sumę kwot przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za ten rok kalendarzowy odpowiednią do liczby miesięcy pozostawania w ubezpieczeniu.
4.
Do obliczenia kapitału początkowego dla osoby mającej ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy przyjmuje się, na jej wniosek, wskaźnik wysokości podstawy wymiaru renty przyjęty w decyzji ustalającej prawo do renty po raz pierwszy lub ponownie ustalającej jej wysokość. W przypadku gdy renta została przyznana przed dniem 15 listopada 1991 r., do ustalenia kapitału początkowego przyjmuje się wskaźnik wysokości podstawy wymiaru ustalony w wyniku rewaloryzacji, chyba że po tej dacie ponownie była ustalana jego wysokość.
5.
Jeżeli z powodu niemożności ustalenia podstawy wymiaru renty jej wysokość została ustalona w kwocie najniższej renty, do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego przyjmuje się najniższe wynagrodzenie pracowników obowiązujące w okresie przyjętym do obliczenia podstawy wymiaru renty.
6.
Przepisy ust. 5 stosuje się odpowiednio do ustalenia kapitału początkowego osób uznanych za repatriantów.
7.
Do obliczenia kapitału początkowego przyjmuje się kwotę bazową wynoszącą 100 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w II kwartale kalendarzowym 1998 r.
8.
Przy obliczaniu kapitału początkowego część kwoty bazowej wynoszącej 24 % tej kwoty mnoży się przez współczynnik proporcjonalny do wieku ubezpieczonego oraz okresu składkowego i nieskładkowego osiągniętego do dnia 31 grudnia 1998 r. Współczynnik ten oblicza się według następującego wzoru: wiek ubezpieczonego−18 staż ubezpieczeniowy p=√ × wiek emerytalny−18 wymagany staż gdzie: „p” - oznacza współczynnik; wiek ubezpieczonego - oznacza wiek w dniu 31 grudnia 1998 r.; wiek emerytalny - oznacza 60 - dla kobiet i 65 - dla mężczyzn; staż ubezpieczeniowy - oznacza udowodniony okres składkowy i nieskładkowy; wymagany staż - oznacza 20 - dla kobiet i 25 - dla mężczyzn; z zastrzeżeniem ust. 12.
9.
Staż ubezpieczonego, o którym mowa w ust. 8, określa się w pełnych latach, z tym że jeżeli ubezpieczony ma więcej niż 6 miesięcy tego stażu ponad pełne lata, staż ten zaokrągla się w górę.
9a.
Staż ubezpieczeniowy i wymagany staż, o których mowa w ust. 8, określa się w dniach, jeżeli jest to dla ubezpieczonego korzystniejsze.
10.
Wiek ubezpieczonego, o którym mowa w ust. 8, określa się w pełnych latach, z tym że jeżeli w dniu 31 grudnia 1998 r. ubezpieczony ma więcej niż 6 miesięcy ponad wiek ustalony, to przyjmuje się pełne lata po zaokrągleniu w górę.
11.
W przypadku gdy w momencie objęcia ubezpieczeniem po raz pierwszy, ubezpieczony nie ukończył 18 roku życia, we wzorze, o którym mowa w ust. 8, liczbę 18 zastępuje się faktycznym wiekiem, w którym powstał obowiązek ubezpieczenia.
12.
Współczynnik, o którym mowa w ust. 8:
1)
zaokrągla się do setnych części procenta;
2)
nie może być wyższy od 100 %.
13.
Wartość współczynnika, obliczonego na podstawie ust. 8, w zależności od płci, wieku ubezpieczonego oraz stażu ubezpieczeniowego w dniu 31 grudnia 1998 r., przedstawiona jest w tabeli, stanowiącej załącznik do ustawy.
Orzeczenia do art. 174 u.e.r.f.u.s.
Ten przepis powołuje 1 093 orzeczenia, w tym ust. 1: 438, ust. 10: 1, ust. 11: 1, ust. 12: 1, ust. 2: 371, ust. 3: 336, ust. 4: 75, ust. 5: 59, ust. 6: 44, ust. 7: 20, ust. 8: 8, ust. 9: 2.
Wszystkie
Sąd Najwyższy
Sądy apelacyjne
Sądy okręgowe
Sądy rejonowe
Sądy administracyjne
Sortuj: najczęściej cytowane
- VII U 1541/24Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie, wyrok z 15.09.2026
kapitał początkowy
- VIII U 2332/25Sąd Okręgowy w Łodzi, uzasadnienie z 08.09.2026
kapitał początkowy; wysokość emerytury
- V U 527/25Sąd Okręgowy w Kaliszu, wyrok z 06.07.2026
praca w szczególnych warunkach; wysokość emerytury
- V U 1311/25Sąd Okręgowy w Kaliszu, wyrok z 29.05.2026
praca w szczególnych warunkach; wysokość emerytury
- V U 1239/25Sąd Okręgowy w Kaliszu, wyrok z 29.05.2026
emerytura pomostowa
- V U 144/26Sąd Okręgowy w Kaliszu, wyrok z 27.05.2026
praca w szczególnych warunkach; wysokość emerytury
- VIII U 2017/24Sąd Okręgowy w Gliwicach, uzasadnienie z 16.03.2026
kapitał początkowy
- V U 17/26Sąd Okręgowy w Kaliszu, wyrok z 02.03.2026
praca w szczególnych warunkach; wysokość emerytury
- VIII U 1080/25Sąd Okręgowy w Łodzi, uzasadnienie z 16.02.2026
kapitał początkowy; wysokość emerytury
- IV U 20/26Sąd Okręgowy w Częstochowie, uzasadnienie z 11.02.2026
emerytura; konstytucja rp
