Art. 15 u.e.r.f.u.s.
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, tekst ujednolicony (nieurzędowy) według stanu na 14 kwietnia 2026 r.: tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1749 ze zmianami z Dz.U. 2026 poz. 26 i Dz.U. 2026 poz. 425.
Art. 15.
1.
Podstawę wymiaru emerytury i renty stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna Podstawa wymiaru składekKwota stanowiąca podstawę obliczenia składek na ubezpieczenia społeczne. Jej wysokość zależy od tytułu ubezpieczenia i rodzaju osiąganego przychodu.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę, z uwzględnieniem ust. 6 i art. 176.
2.
W przypadku gdy zainteresowany w ciągu 20 lat poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłosił wniosek o emeryturę, pobierał przez więcej niż 10 lat zasiłek przedemerytalny, podstawę wymiaru emerytury stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zainteresowany nabył prawo do tego zasiłku.
2a.
Jeżeli nie można ustalić Podstawa wymiaru składkiKwota, od której oblicza się wysokość składki na ubezpieczenie społeczne. Sposób jej ustalenia zależy od tytułu ubezpieczenia i przepisów dotyczących danej grupy ubezpieczonych.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu w okresie pozostawania w Stosunek pracyWięź prawna, w której pracownik zobowiązuje się do pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, a pracodawca do zatrudniania go za wynagrodzeniem.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru emerytury i renty, za podstawę wymiaru składek przyjmuje się kwotę obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia pracowników, proporcjonalnie do okresu podlegania ubezpieczeniu i wymiaru czasu pracy.
2b.
Przepisy ust. 2a stosuje się odpowiednio do osób uznanych za repatriantów.
3.
Do podstawy wymiaru emerytury lub renty, o której mowa w ust. 1 i 2, dolicza się kwoty przysługujących ubezpieczonemu w danym roku kalendarzowym wynagrodzeń za czas niezdolności do pracy oraz kwoty zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku wyrównawczego, świadczenia wyrównawczego lub dodatku wyrównawczego, a także wartość rekompensaty pieniężnej ustaloną zgodnie z pkt 3 załącznika do ustawy z dnia 6 marca 1997 r. o zrekompensowaniu okresowego niepodwyższania płac w sferze budżetowej oraz utraty niektórych wzrostów lub dodatków do emerytur i rent. Do podstawy wymiaru wlicza się również kwoty zasiłków dla bezrobotnych, zasiłków szkoleniowych lub stypendiów wypłaconych z Funduszu Pracy za okres udokumentowanej niezdolności do pracy, z zastrzeżeniem ust. 3a.
3a.
Przy ustalaniu podstawy wymiaru emerytury lub renty uwzględnia się kwoty wynagrodzeń za czas niezdolności do pracy, oraz kwoty zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego, przysługujących ubezpieczonemu w roku kalendarzowym przypadającym po 2004 r., z tym że łączna kwota podstaw wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wynagrodzeń i zasiłków nie może przekroczyć maksymalnej kwoty rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.
4.
W celu ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty:
1)
oblicza się sumę kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w ust. 3, w okresie każdego roku z wybranych przez zainteresowanego lat kalendarzowych;
2)
oblicza się stosunek każdej z tych sum kwot do rocznej kwoty przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonej za dany rok kalendarzowy, wyrażając go w procentach, z zaokrągleniem do setnych części procentu;
3)
oblicza się średnią arytmetyczną tych procentów, która, z zastrzeżeniem ust. 5, stanowi wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury lub renty, oraz 4) mnoży się przez ten wskaźnik kwotę bazową, o której mowa w art. 19.
5.
Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru nie może być wyższy niż 250 %.
6.
Na wniosek ubezpieczonego podstawę wymiaru emerytury lub renty może stanowić ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu.
7.
Przepisy ust. 1–6 stosuje się odpowiednio do osoby, która osiągała uposażenie.
8.
Do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty przysługującej duchownym przyjmuje się przeciętną podstawę wymiaru składek z pełnych lat kalendarzowych ubezpieczenia przypadających po dniu 1 lipca 1989 r. do dnia, w którym zgłoszono wniosek o świadczenie, z tym że z okresu nie dłuższego niż określony w ust. 1; na wniosek ubezpieczonego podstawę wymiaru ustala się w myśl ust. 1.
Orzeczenia do art. 15 u.e.r.f.u.s.
Ten przepis powołuje 1 504 orzeczenia, w tym ust. 1: 721, ust. 2: 345, ust. 3: 242, ust. 4: 49, ust. 5: 118, ust. 6: 216.
Wszystkie
Sąd Najwyższy
Sądy apelacyjne
Sądy okręgowe
Sądy rejonowe
Sądy administracyjne
Sortuj: najczęściej cytowane
- VII U 1541/24Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie, wyrok z 15.09.2026
kapitał początkowy
- VIII U 972/26Sąd Okręgowy w Łodzi, uzasadnienie z 16.07.2026
- VIII U 1080/25Sąd Okręgowy w Łodzi, uzasadnienie z 16.02.2026
kapitał początkowy; wysokość emerytury
- V U 184/25Sąd Okręgowy w Kaliszu, wyrok z 20.11.2025
wysokość świadczenia
- VIII U 506/25Sąd Okręgowy w Łodzi, uzasadnienie z 13.11.2025
wysokość emerytury
- III AUa 1960/25Sąd Apelacyjny w Katowicach, uzasadnienie z 13.11.2025
- VIII U 2389/24Sąd Okręgowy w Łodzi, uzasadnienie z 20.10.2025
wysokość świadczenia
- XIV U 2036/23Sąd Okręgowy w Warszawie, wyrok z 22.09.2025
- VII U 991/24Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie, wyrok z 13.08.2025
emerytura
- VIII U 1070/24Sąd Okręgowy w Gliwicach, uzasadnienie z 09.07.2025
kapitał początkowy
