Art. 3
Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 941. Obecne brzmienie co najmniej od tekstu jednolitego z 8 lipca 2026 r.
Art. 3.
1.
W przypadku sprzedaży nieruchomości rolnej prawo pierwokupu przysługuje z mocy ustawy jej dzierżawcy, jeżeli:
1)
Umowa dzierżawyUmowa, przez którą wydzierżawiający oddaje rzecz albo prawo do używania i pobierania pożytków, a dzierżawca płaci umówiony czynsz. Różni się od najmu tym, że obejmuje również prawo pobierania pożytków.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu została zawarta w formie pisemnej i ma datę pewną oraz była wykonywana co najmniej przez 3 lata, licząc od tej daty, oraz 2) nabywana nieruchomość rolna wchodzi w skład gospodarstwa rodzinnego dzierżawcy.
2.
O treści Umowa sprzedażyUmowa, przez którą sprzedawca zobowiązuje się przenieść własność rzeczy i wydać ją kupującemu, a kupujący zapłacić cenę. Jej przedmiotem mogą być także prawa.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu nieruchomości rolnej notariusz zawiadamia uprawnionych do prawa pierwokupu.
3.
Jeżeli dzierżawcy przysługuje prawo pierwokupu, o którym mowa w ust. 1, zawiadomienie, o którym mowa w ust. 2, wywołuje skutki określone w przepisach Kodeksu cywilnego dotyczących prawa pierwokupu.
4.
W przypadku braku uprawnionego do pierwokupu, o którym mowa w ust. 1, albo niewykonania przez niego tego prawa, prawo pierwokupu przysługuje z mocy ustawy Krajowemu Ośrodkowi działającemu na rzecz Skarb PaństwaPaństwo jako podmiot praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych dotyczących mienia państwowego, które nie należy do innych państwowych osób prawnych. Ma osobowość prawną.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu.
4a.
W przypadku gdy prawo pierwokupu nieruchomości rolnej z mocy prawa przysługuje kilku podmiotom, pierwszeństwo w wykonaniu prawa pierwokupu przysługuje Krajowemu Ośrodkowi działającemu na rzecz Skarbu Państwa, z wyjątkiem wynikającego z mocy prawa pierwszeństwa innego uprawnionego działającego na rzecz Skarbu Państwa.
5.
Przepisów ust. 1–4 nie stosuje się, jeżeli:
1)
nabywcą nieruchomości rolnej jest:
a)
jednostka samorządu terytorialnego,
b)
Skarb Państwa, ba) spółka, o której mowa w art. 2a ust. 3 pkt 1 lit. ca, w przypadku nabycia nieruchomości rolnej na cele związane z budową, modernizacją lub rozbudową systemu dystrybucyjnego gazowego, bb) spółka kapitałowa lub grupa kapitałowa, o których mowa w art. 2a ust. 3 pkt 1 lit. cb, w przypadku nabycia nieruchomości rolnej na cele związane z budową, modernizacją lub rozbudową mienia określonego w art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o szczególnych uprawnieniach ministra właściwego do spraw aktywów państwowych oraz ich wykonywaniu w niektórych spółkach kapitałowych lub grupach kapitałowych prowadzących działalność w sektorach energii elektrycznej, ropy naftowej oraz paliw gazowych,
c)
osoba bliska zbywcy,
d)
Spółka Celowa, o której mowa w ustawie z dnia 10 maja 2018 r. o Centralnym Porcie Komunikacyjnym, lub spółka, o której mowa w art. 15 ust. 1 tej ustawy, w zakresie zadań powierzonych przez Spółkę Celową zgodnie z art. 15 ust. 2 tej ustawy,
e)
spółdzielnia produkcji rolnej, w wyniku: - wykonania prawa pierwokupu, o którym mowa w art. 147 § 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2026 r. poz. 521), lub - zbycia wkładu gruntowego przez członka tej spółdzielni,
f)
członek spółdzielni produkcji rolnej, o którym mowa w art. 2a ust. 3 pkt 1 lit. i,
g)
inwestor, o którym mowa w art. 3a ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2011 r. o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących,
h)
park narodowy nabywający nieruchomość rolną na cele związane z ochroną przyrody;
2)
nabycie nieruchomości rolnej następuje za zgodą, o której mowa w art. 2a ust. 4, albo za zgodą, o której mowa w art. 29a ust. 3 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa;
3)
sprzedaż następuje między osobami prawnymi, o których mowa w art. 2a ust. 3 pkt 1 lit. d, tego samego kościoła lub związku wyznaniowego. 6. (uchylony) 7. Prawo pierwokupu, o którym mowa w ust. 4, nie przysługuje, jeżeli w wyniku nabycia nieruchomości rolnej następuje powiększenie gospodarstwa rodzinnego, jednak do powierzchni niewiększej niż określona w art. 5 ust. 1 pkt 2, a nabywana nieruchomość rolna jest położona w gminie, w której ma miejsce zamieszkania nabywca, lub w gminie graniczącej z tą gminą. 8. Jeżeli cena sprzedawanej nieruchomości rażąco odbiega od jej wartości rynkowej, wykonujący prawo pierwokupu może, w terminie 14 dni od dnia złożenia oświadczenia o wykonaniu prawa pierwokupu, wystąpić do sądu o ustalenie ceny tej nieruchomości. 8a. Krajowy Ośrodek może dokonać zapłaty niespornej części ceny nieruchomości rolnej przed wystąpieniem do sądu o ustalenie ceny tej nieruchomości. 9. W przypadku stwierdzenia przez sąd, że cena sprzedawanej nieruchomości rażąco odbiega od jej wartości rynkowej, sąd ustala cenę odpowiadającą wartości rynkowej nieruchomości rolnej określonej zgodnie z przepisami o gospodarce nieruchomościami, z uwzględnieniem jej obciążeń. 10. Krajowy Ośrodek wysyła zobowiązanemu z prawa pierwokupu oświadczenie w formie aktu notarialnego o wykonaniu prawa pierwokupu przesyłką poleconą nadaną za potwierdzeniem odbioru w placówce pocztowej operatora pocztowego w rozumieniu art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe lub w placówce podmiotu zajmującego się doręczaniem korespondencji na terenie Unii Europejskiej, a następnie publikuje je na stronie podmiotowej w Biuletynie Informacji Publicznej Krajowego Ośrodka. Wypis aktu notarialnego zawierającego oświadczenie o skorzystaniu z prawa pierwokupu wydawany jest także zobowiązanemu z prawa pierwokupu. 11. Uważa się, że zobowiązany z prawa pierwokupu zapoznał się z treścią oświadczenia Krajowego Ośrodka o wykonaniu prawa pierwokupu z chwilą jego publikacji na stronie podmiotowej w Biuletynie Informacji Publicznej Krajowego Ośrodka.
Orzeczenia do art. 3
Ten przepis powołuje 114 orzeczeń, w tym ust. 1: 23, ust. 2: 4, ust. 3: 2, ust. 4: 78, ust. 5: 1, ust. 8: 4, ust. 9: 2.
Wszystkie
Sąd Najwyższy
Sądy apelacyjne
Sądy okręgowe
Sądy rejonowe
Sądy administracyjne
Sortuj: najczęściej cytowane
- I C 825/22Sąd Okręgowy w Warszawie, wyrok z 09.02.2026
dobra osobiste
- I ACa 280/23Sąd Apelacyjny w Krakowie, wyrok z 26.11.2025
- V GC 187/21Sąd Rejonowy w Kaliszu, wyrok z 29.01.2025
odwołanie darowizny
- I ACa 2737/24Sąd Apelacyjny w Krakowie, wyrok z 12.12.2024
uznanie czynności za bezskuteczną
- XXIV C 371/22Sąd Okręgowy w Warszawie, wyrok z 17.05.2024
- I ACa 883/22Sąd Apelacyjny w Szczecinie, wyrok z 30.11.2023
użytkowanie wieczyste; zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli
- I C 169/17Sąd Okręgowy w Gliwicach, wyrok z 19.10.2023
nieruchomości
- IX Ca 693/23Sąd Okręgowy w Olsztynie, postanowienie z 25.09.2023
nieważność umowy
- II Ca 486/23Sąd Okręgowy w Szczecinie, uzasadnienie z 22.09.2023
księgi wieczyste
- I ACa 619/22Sąd Apelacyjny w Poznaniu, wyrok z 18.10.2022
apelacja