Postanowienie Sądu Najwyższego z 27 czerwca 2018 r.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Apelacyjny w (…) oddalił apelację powódki od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 16 marca 2016 r., którym zostało oddalone jej powództwo o zasądzenie od pozwanego kwoty 162 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 3 czerwca 2015 r. tytułem odszkodowania za bezprawne naruszenie konstytucyjnego prawa do złożenia skargi konstytucyjnej. Powódka w skardze kasacyjnej powołała obie podstawy przewidziane w art. 398 3 § 1 k.p.c., a we wniosku o przyjęcie tej skargi do rozpoznania wskazała przyczynę objętą art. 398 3 § 1 pkt 3 k.p.c. W ocenie skarżącej doszło do nieważności postępowania przed Sądem Okręgowym, ponieważ skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa, z uwagi na to, że w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. W składzie rozpoznającym sprawę zasiadał sędzia sądu rejonowego, delegowany do Sądu Okręgowego przez Ministra Sprawiedliwości, a miejscem służbowym tego sędziego był Sąd Rejonowy. Delegowanie przez Ministra Sprawiedliwości sędziego Sądu Rejonowego do stałego orzekania w Sądzie Okręgowym było niezgodne z przepisami art. 10, 45 ust. 1 i art. 173 Konstytucji, a zatem tak delegowany sędzia powinien być wyłączony od orzekania z mocy ustawy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest szczególnym środkiem zaskarżenia, którego wymagania określa art. 398 4 k.p.c., wskazując na jej cechy konstrukcyjne i nakładając na skarżącego obowiązek zawarcia w skardze wniosku o przyjęcie do rozpoznania oraz jego uzasadnienia (art. 398 4 § 2 k.p.c.). Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie.

Cel wymagania przewidzianego w art. 398 4 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie przez skarżącego istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym. Zgodnie z art. 398 9 § 1 pkt 3 k.p.c. przyczyną wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest nieważność postępowania, obejmująca podstawy wymienione w art. 379 k.p.c., występująca w postępowaniu przed sądem drugiej instancji. Niezależnie od możliwości powołania się skarżącego we wniosku na uchybienie procesowe, które wywołało nieważność, Sąd Najwyższy bierze przyczyny nieważności pod rozwagę z urzędu w granicach zaskarżenia, stosownie do art. 398 § 1 k.p.c., przy czym chodzi również o postępowanie drugoinstancyjne. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie może być oparty na zarzucie nieważności postępowania występującej przed sądem pierwszej instancji.

Kontrola ważności (nieważności) postępowania pierwszoinstancyjnego ma jedynie charakter pośredni i jest możliwa jedynie w sytuacji, gdy skarżący powoła się, w ramach drugiej podstawy, na zarzut naruszenia przez sąd drugiej instancji przepisu z art. 386 § 2 k.p.c. Natomiast wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien obejmować przesłankę przewidzianą w art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c., z uwzględnieniem obowiązku skarżącego do wykazania kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającego na jego oczywistości widocznej od razu, bez potrzeby wnikliwej analizy stanu faktycznego i uregulowań prawnych. Wniosek skarżącej nie spełnia tych wymagań.

Z tych względów Sąd Najwyższy na orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego wynika z zasady przewidzianej w art. 98 § 1 w związku z art. 391 § 1 i art. 398 21 k.p.c. jw