Art. 104 u.e.r.f.u.s.
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, tekst ujednolicony (nieurzędowy) według stanu na 14 kwietnia 2026 r.: tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1749 ze zmianami z Dz.U. 2026 poz. 26 i Dz.U. 2026 poz. 425.
Art. 104.
1.
Prawo do emerytury lub renty ulega zawieszeniu lub świadczenia te ulegają zmniejszeniu, na zasadach określonych w ust. 3–8 oraz w art. 105, w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, o której mowa w ust. 2 oraz z tytułu służby wymienionej w art. 6 ust. 1 pkt 4 i 6.
1a.
Dla emerytów i rencistów prowadzących pozarolniczą działalność za przychód, o którym mowa w ust. 1, przyjmuje się przychód stanowiący Podstawa wymiaru składkiKwota, od której oblicza się wysokość składki na ubezpieczenie społeczne. Sposób jej ustalenia zależy od tytułu ubezpieczenia i przepisów dotyczących danej grupy ubezpieczonych.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu na ubezpieczenia społeczne w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych.
2.
Za działalność podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, o której mowa w ust. 1, uważa się zatrudnienie, służbę lub inną pracę zarobkową albo prowadzenie pozarolniczej działalności, z uwzględnieniem ust. 3.
3.
Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się również do emerytów i rencistów osiągających przychód z tytułu działalności wykonywanej za granicą.
4.
Przepisy ust. 1, 1a i 2 stosuje się również do osób wyłączonych z obowiązku ubezpieczenia społecznego z tytułu ustalenia prawa do emerytury i renty lub wykonujących działalność niepodlegającą obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu z uwagi na podleganie temu obowiązkowi z innego tytułu.
5.
Przepisów ust. 1–4 nie stosuje się do honorariów z tytułu działalności twórczej i artystycznej.
6.
Za przychód, o którym mowa w ust. 1, uważa się również kwoty pobranych zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego i opiekuńczego oraz wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, wypłacanego na podstawie przepisów Kodeksu pracy, i kwoty Świadczenie rehabilitacyjneŚwiadczenie z ubezpieczenia chorobowego dla osoby, która po wykorzystaniu zasiłku chorobowego nadal jest niezdolna do pracy, lecz dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu i wyrównawczego, zasiłku wyrównawczego i dodatku wyrównawczego.
7.
Prawo do emerytury, Renta z tytułu niezdolności do pracyŚwiadczenie z ubezpieczenia społecznego dla osoby, która utraciła całkowicie albo częściowo zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu. Prawo do renty zależy także od spełnienia warunków dotyczących okresu ubezpieczenia.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu oraz renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, ulega zawieszeniu w razie osiągania przychodu w kwocie wyższej niż 130 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
8.
W razie osiągania przychodu w kwocie przekraczającej 70 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, nie wyżej jednak niż 130 % tej kwoty, świadczenie ulega zmniejszeniu o kwotę przekroczenia, nie większą jednak niż kwota maksymalnego zmniejszenia obowiązująca w dniu 31 grudnia 1998 r. w wysokości:
1)
24 % kwoty bazowej obowiązującej przy ostatniej waloryzacji w 1998 r. - dla emerytury lub renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy;
2)
18 % kwoty bazowej, o której mowa w pkt 1 - dla renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy;
3)
20,4 % kwoty bazowej, o której mowa w pkt 1 - dla renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba.
8a.
Kwota maksymalnego zmniejszenia emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, wypłacanej w 25 % pełnej wysokości świadczenia zgodnie z art. 95a ust. 1, wynosi 25 % kwoty, o której mowa w ust. 8.
8b.
Kwotę maksymalnego zmniejszenia emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, wypłacanej w wysokości zmniejszonej zgodnie z art. 95a ust. 7, ustala się przez pomnożenie kwoty, o której mowa w ust. 8, przez iloraz emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, wypłacanej w wysokości zmniejszonej zgodnie z art. 95a ust. 7, do pełnej kwoty emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy.
9.
Kwoty maksymalnych zmniejszeń, o których mowa w ust. 8, podlegają podwyższeniu, przy zastosowaniu wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w kolejnych terminach waloryzacji.
10.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ogłasza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”:
1)
w terminie do 14 dnia roboczego drugiego miesiąca każdego kwartału kalendarzowego - kwoty przychodu, o których mowa w ust. 7 i 8, z zaokrągleniem w górę do pełnych 10 groszy;
2)
w terminie do 14 roboczego dnia listopada - kwoty graniczne przychodu dla mijającego roku kalendarzowego.
Orzeczenia do art. 104 u.e.r.f.u.s.
Ten przepis powołuje 388 orzeczeń, w tym ust. 1: 160, ust. 10: 30, ust. 1a: 4, ust. 2: 66, ust. 3: 44, ust. 4: 86, ust. 5: 19, ust. 6: 66, ust. 7: 90, ust. 8: 97, ust. 9: 6.
Wszystkie
Sąd Najwyższy
Sądy apelacyjne
Sądy okręgowe
Sądy rejonowe
Sądy administracyjne
Sortuj: najczęściej cytowane
- III AUa 259/26Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, wyrok z 21.08.2026
dodatki do emerytur i rent
- VI U 2156/25Sąd Okręgowy w Bydgoszczy, wyrok z 02.07.2026
emerytura wojskowa
- III AUa 1100/24Sąd Apelacyjny w Warszawie, wyrok z 27.04.2026
wysokość emerytury
- VII U 1954/25Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie, wyrok z 13.02.2026
podleganie ubezpieczeniom społecznym; ubezpieczenia społeczne rolników
- III AUa 1223/23Sąd Apelacyjny w Gdańsku, wyrok z 16.06.2025
wysokość świadczenia
- III AUa 928/24Sąd Apelacyjny w Poznaniu, wyrok z 03.06.2025
zwrot nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia
- VII U 812/24Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie, wyrok z 16.04.2025
zwrot nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia
- VI U 1421/24Sąd Okręgowy w Radomiu, wyrok z 25.03.2025
zwrot nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia
- VIII U 1252/24Sąd Okręgowy w Gliwicach, uzasadnienie z 18.03.2025
nienależne świadczenie
- VI U 610/23Sąd Okręgowy w Szczecinie, wyrok z 11.03.2025
