Art. 138 u.e.r.f.u.s.
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, tekst ujednolicony (nieurzędowy) według stanu na 14 kwietnia 2026 r.: tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1749 ze zmianami z Dz.U. 2026 poz. 26 i Dz.U. 2026 poz. 425. Obecne brzmienie co najmniej od tekstu jednolitego z 14 kwietnia 2026 r.
Art. 138.
1.
Osoba, która Zwrot nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeniaObowiązek oddania świadczenia z ubezpieczeń społecznych pobranego mimo braku prawa do niego albo w wysokości wyższej niż należna. Obowiązek ten jest ustalany w drodze decyzji organu rentowego.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, jest obowiązana do ich zwrotu.
2.
Za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu ust. 1 uważa się:
1)
świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;
2)
świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie Fałszywe zeznaniaZłożenie nieprawdziwego zeznania lub zatajenie prawdy w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, gdy osoba zeznająca została uprzedzona o odpowiedzialności karnej albo odebrała przyrzeczenie.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenia.
3.
Za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu ust. 1 uważa się również świadczenia wypłacone z przyczyn niezależnych od Organ rentowyOrgan właściwy do ustalania prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego oraz ich wypłaty. W zależności od systemu może nim być między innymi Zakład Ubezpieczeń Społecznych albo Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu osobie innej niż wskazana w decyzji tego organu.
3a.
Za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu ust. 1 uważa się również zasiłek pogrzebowy wypłacony z przyczyn niezależnych od organu rentowego osobie nieuprawnionej.
4.
Nie można żądać zwrotu kwot nienależnie pobranych świadczeń za okres dłuższy niż 12 miesięcy, jeżeli osoba pobierająca świadczenia zawiadomiła organ rentowy o zajściu okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, a mimo to świadczenia były jej nadal wypłacane, w pozostałych zaś wypadkach - za okres dłuższy niż 3 lata, z zastrzeżeniem ust. 5.
5.
Kwoty nienależnie pobranych świadczeń w związku z osiągnięciem przychodów, o których mowa w art. 104 ust. 1, podlegają zwrotowi za okres nie dłuższy niż 1 rok kalendarzowy poprzedzający rok, w którym wydano decyzję o rozliczeniu świadczenia, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie powiadomiła organ rentowy o osiągnięciu przychodu, w pozostałych zaś przypadkach - za okres nie dłuższy niż 3 lata kalendarzowe poprzedzające rok wydania tej decyzji.
6.
Organ rentowy może odstąpić od żądania zwrotu kwot nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, zmniejszyć wysokość potrąceń, ustaloną zgodnie z art. 140 ust. 4 pkt 1, lub zawiesić dokonywanie tych potrąceń na okres nie dłuższy niż 12 miesięcy, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności.
Orzeczenia do art. 138 u.e.r.f.u.s.
Ten przepis powołuje 1 247 orzeczeń, w tym ust. 1: 750, ust. 2: 546, ust. 3: 165, ust. 4: 144, ust. 5: 71, ust. 6: 72.
Wszystkie
Sąd Najwyższy
Sądy apelacyjne
Sądy okręgowe
Sądy rejonowe
Sądy administracyjne
Sortuj: najczęściej cytowane
- VIII U 3700/25Sąd Okręgowy w Łodzi, uzasadnienie z 08.09.2026
zwrot nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia
- III AUa 259/26Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, wyrok z 21.08.2026
dodatki do emerytur i rent
- VIII U 69/26Sąd Okręgowy w Łodzi, uzasadnienie z 21.07.2026
zwrot nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia
- VII U 69/26Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie, wyrok z 11.06.2026
zwrot nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia
- VIII U 4152/25Sąd Okręgowy w Łodzi, uzasadnienie z 18.05.2026
nienależne świadczenie
- VIII U 1943/25Sąd Okręgowy w Łodzi, uzasadnienie z 06.02.2026
zwrot nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia
- VIII U 2638/25Sąd Okręgowy w Łodzi, uzasadnienie z 28.01.2026
renta socjalna
- VIII U 322/25Sąd Okręgowy w Łodzi, uzasadnienie z 07.01.2026
nienależne świadczenie
- VIII U 2536/25Sąd Okręgowy w Łodzi, uzasadnienie z 02.12.2025
zwrot nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia
- VI U 1445/23Sąd Okręgowy w Szczecinie, wyrok z 14.10.2025
