Art. 14 u.e.r.f.u.s.
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, tekst ujednolicony (nieurzędowy) według stanu na 14 kwietnia 2026 r.: tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1749 ze zmianami z Dz.U. 2026 poz. 26 i Dz.U. 2026 poz. 425. Obecne brzmienie co najmniej od tekstu jednolitego z 14 kwietnia 2026 r.
Art. 14.
1.
Oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia:
1)
daty powstania niezdolności do pracy,
2)
trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do pracy,
3)
Związek przyczynowyRelacja między działaniem albo zaniechaniem a powstałą szkodą, konieczna do przypisania odpowiedzialności odszkodowawczej. Odpowiedzialność obejmuje zwykle normalne następstwa danego działania lub zaniechania.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu niezdolności do pracy lub śmierci z określonymi okolicznościami,
4)
trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do samodzielnej egzystencji,
5)
celowości przekwalifikowania zawodowego - dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik Zakładu, zwany dalej „lekarzem orzecznikiem”.
2.
Jeżeli nie ma możliwości ustalenia daty powstania niezdolności do pracy, natomiast ustalono okres, w którym niezdolność do pracy powstała, za datę powstania niezdolności przyjmuje się datę końcową tego okresu. Jeżeli nie ma możliwości ustalenia ani daty, ani okresu powstania niezdolności do pracy, za datę powstania niezdolności przyjmuje się datę zgłoszenia wniosku o świadczenie.
2a.
Od orzeczenia lekarza orzecznika osobie zainteresowanej przysługuje sprzeciw do komisji lekarskiej Zakładu, zwanej dalej „komisją lekarską”, w ciągu 14 dni od dnia doręczenia tego orzeczenia.
2b.
Sprzeciw wnosi się za pośrednictwem jednostki organizacyjnej Zakładu właściwej ze względu na Miejsce zamieszkaniaMiejscowość, w której osoba fizyczna przebywa z zamiarem stałego pobytu. Nie jest tożsama wyłącznie z adresem zameldowania.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu osoby zainteresowanej.
2c.
Komisja lekarska nie rozpatruje sprzeciwu wniesionego po terminie. W uzasadnionych przypadkach Zakład, na wniosek osoby zainteresowanej, może przywrócić termin na wniesienie sprzeciwu, w tym w szczególności w razie odrzucenia przez sąd odwołania od decyzji w przypadku określonym w art. 4779 § 31 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 i 1841 oraz z 2025 r. poz. 620, 1172 i 1302).
2d.
Prezes Zakładu, w terminie 14 dni od dnia wydania orzeczenia przez lekarza orzecznika, może zgłosić zarzut wadliwości orzeczenia i przekazać sprawę do rozpatrzenia komisji lekarskiej. O zgłoszeniu zarzutu wadliwości orzeczenia jednostka organizacyjna Zakładu niezwłocznie zawiadamia osobę zainteresowaną.
2e.
Komisja lekarska, rozpatrując sprzeciw lub zarzut wadliwości, dokonuje oceny niezdolności do pracy i jej stopnia oraz ustalenia okoliczności, o których mowa w ust. 1.
2f.
Komisja lekarska dokonuje rozstrzygnięcia w formie orzeczenia.
3.
Orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej, stanowi dla Organ rentowyOrgan właściwy do ustalania prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego oraz ich wypłaty. W zależności od systemu może nim być między innymi Zakład Ubezpieczeń Społecznych albo Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji.
4.
Nadzór nad wykonywaniem orzecznictwa o niezdolności do pracy sprawuje Prezes Zakładu.
5.
Nadzór, o którym mowa w ust. 4, obejmuje:
1)
kontrolę prawidłowości i jednolitości stosowania zasad orzecznictwa o niezdolności do pracy przez lekarzy orzeczników i komisje lekarskie;
2)
udzielanie lekarzom orzecznikom i komisjom lekarskim wytycznych w zakresie stosowania zasad orzecznictwa o niezdolności do pracy;
3)
prawo przekazania sprawy do rozpatrzenia przez komisję lekarską, jeżeli w wyniku kontroli, o której mowa w pkt 1, zostanie stwierdzony brak zgodności orzeczenia lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej ze stanem faktycznym lub zasadami orzecznictwa o niezdolności do pracy.
6.
Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określa, w drodze rozporządzenia, uwzględniając konieczność zapewnienia prawidłowego i sprawnego orzekania o niezdolności do pracy:
1)
szczegółowe zasady i tryb orzekania o niezdolności do pracy przez lekarzy orzeczników i komisje lekarskie;
2)
szczegółowe zasady organizacji orzekania o niezdolności do pracy, w tym w szczególności:
a)
miejsce działania lekarzy orzeczników,
b)
sposób tworzenia i znoszenia komisji lekarskich,
c)
sposób określania siedziby komisji lekarskiej i ich właściwości terytorialnej,
d)
skład komisji lekarskich;
3)
szczególne kwalifikacje zawodowe wymagane od lekarzy orzeczników i lekarzy wchodzących w skład komisji lekarskiej;
4)
szczegółowe zasady sprawowania nadzoru nad wykonywaniem orzekania o niezdolności do pracy.
Orzeczenia do art. 14 u.e.r.f.u.s.
Ten przepis powołuje 620 orzeczeń, w tym ust. 1: 171, ust. 2: 145, ust. 2a: 1, ust. 3: 76, ust. 4: 16, ust. 5: 48, ust. 6: 2.
Wszystkie
Sąd Najwyższy
Sądy apelacyjne
Sądy okręgowe
Sądy rejonowe
Sądy administracyjne
Sortuj: najczęściej cytowane
- VII U 1338/23Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie, wyrok z 01.09.2026
renta socjalna
- III AUa 259/26Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, wyrok z 21.08.2026
dodatki do emerytur i rent
- VIII U 3922/25Sąd Okręgowy w Łodzi, uzasadnienie z 05.08.2026
odsetki
- VII U 538/24Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie, wyrok z 03.04.2026
renta z tytułu niezdolności do pracy
- VIII U 2306/23Sąd Okręgowy w Łodzi, uzasadnienie z 02.02.2026
renta socjalna
- VII U 1187/24Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie, wyrok z 17.12.2025
renta z tytułu niezdolności do pracy
- IX U 445/23Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie, zarządzenie z 13.10.2025
odszkodowanie jednorazowe; wypadek przy pracy
- VII U 1800/23Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie, wyrok z 29.08.2025
renta z tytułu niezdolności do pracy
- VIII U 2367/20Sąd Okręgowy w Łodzi, uzasadnienie z 16.07.2025
renta z tytułu niezdolności do pracy
- VII U 703/24Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie, wyrok z 01.07.2025
renta socjalna
