Art. 36 u.p.z.p.
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 538. Obecne brzmienie co najmniej od tekstu jednolitego z 27 marca 2026 r.
Art. 36.
1.
Jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe lub istotnie ograniczone, właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości może, z uwzględnieniem ust. 2 i art. 37¹ ust. 1, żądać od gminy albo od władającego terenem zamkniętym, jeżeli uchwalenie planu lub jego zmiana spowodowane były potrzebami obronności i bezpieczeństwa państwa:
1)
odszkodowania za poniesioną rzeczywistą SzkodaUszczerbek w majątku poszkodowanego. Obejmuje straty, które poniósł, i korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby szkody mu nie wyrządzono. Krzywda niemajątkowa jest objęta zadośćuczynieniem.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu albo 2) wykupienia nieruchomości lub jej części.
1a.
Przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli treść planu miejscowego powodująca skutek, o którym mowa w ust. 1, nie stanowi samodzielnego ustalenia przez gminę Społeczno-gospodarcze przeznaczenie prawaCel, dla którego prawo podmiotowe zostało przyznane. Korzystanie z prawa wbrew temu celowi może zostać uznane za nadużycie prawa i nie korzystać z ochrony.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu terenu oraz sposobu korzystania z niego, ale wynika z:
1)
uwarunkowań hydrologicznych, geologicznych, geomorfologicznych lub przyrodniczych dotyczących występowania powodzi i związanych z tym ograniczeń, określonych na podstawie przepisów odrębnych;
2)
decyzji dotyczących lokalizacji lub realizacji inwestycji celu publicznego, wydanych przez inne niż organy gminy, organy administracji publicznej lub Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie;
3)
zakazów lub ograniczeń zabudowy i zagospodarowania terenu, określonych w przepisach ustaw lub aktów, w tym aktów Prawo miejscowePrzepisy wydawane przez upoważnione organy samorządu terytorialnego albo administracji rządowej, obowiązujące na obszarze działania tych organów. Mogą wiązać powszechnie tylko na obszarze właściwości organu, który je ustanowił.Objaśnienie redakcyjne, nie jest tekstem ustawy.Orzeczenia o tym pojęciu, wydanych na ich podstawie.
2.
Realizacja roszczeń, o których mowa w ust. 1, może nastąpić również w drodze zaoferowania przez gminę właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu nieruchomości zamiennej. Z dniem zawarcia umowy zamiany roszczenia wygasają.
3.
Jeżeli, w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą, wartość nieruchomości uległa obniżeniu, a właściciel albo użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość i nie skorzystał z praw, o których mowa w ust. 1 i 2, może żądać od gminy odszkodowania równego obniżeniu wartości nieruchomości.
4.
Jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Opłata ta jest dochodem własnym gminy. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 30 % wzrostu wartości nieruchomości.
4a.
Opłaty, o której mowa w ust. 4, nie pobiera się w przypadku nieodpłatnego przeniesienia przez rolnika własności nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego na następcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2025 r. poz. 1770) albo przepisów w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania „Renty strukturalne” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013 wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–201325) (Dz. U. z 2023 r. poz. 1105). W przypadku zbycia przez następcę nieruchomości przekazanych przez rolnika przepisy o opłacie, o której mowa w ust. 4, stosuje się odpowiednio.
5.
W razie stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy w sprawie planu miejscowego, w części lub w całości, odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, albo opłata, o której mowa w ust. 4, podlegają zwrotowi odpowiednio na rzecz gminy lub na rzecz aktualnego właściciela albo użytkownika wieczystego nieruchomości.
6.
W przypadku, o którym mowa w ust. 3, w razie stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy w sprawie planu miejscowego w części lub w całości gmina może żądać od aktualnego właściciela albo użytkownika wieczystego nieruchomości zwrotu kwoty stanowiącej równowartość wypłaconego odszkodowania.
Orzeczenia do art. 36 u.p.z.p.
Ten przepis powołuje 1 202 orzeczenia, w tym ust. 1: 322, ust. 2: 87, ust. 3: 130, ust. 4: 616, ust. 4a: 2, ust. 5: 7, ust. 6: 2.
Wszystkie
Sąd Najwyższy
Sądy apelacyjne
Sądy okręgowe
Sądy rejonowe
Sądy administracyjne
Sortuj: najczęściej cytowane
- I CSK 1824/26Sąd Najwyższy, Izba Cywilna, postanowienie z 27.08.2026
- I CSK 1414/25Sąd Najwyższy, Izba Cywilna, postanowienie z 26.03.2026
- I CSK 510/25Sąd Najwyższy, Izba Cywilna, postanowienie z 24.03.2026
- II C 428/23Sąd Okręgowy w Łodzi, uzasadnienie z 04.03.2026
szkoda
- I ACa 1203/23Sąd Apelacyjny w Krakowie, wyrok z 30.01.2026
klauzule abuzywne
- I C 1070/24Sąd Okręgowy w Warszawie, wyrok z 19.01.2026
- II Ca 1430/24Sąd Okręgowy w Szczecinie, zarządzenie z 14.01.2026
służebność przesyłu
- I ACa 146/25Sąd Apelacyjny w Warszawie, wyrok z 29.12.2025
przeniesienie własności
- I C 762/24Sąd Okręgowy w Warszawie, wyrok z 08.12.2025
naprawienie szkody
- I ACa 1579/22Sąd Apelacyjny w Krakowie, wyrok z 01.12.2025
zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli
